درحال مشاهده: مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر eclipse


ادعونی
اهدای خون
موسسه محک
اهداء عضو

شرح وظایف مهندس ناظر مقیم

-
-
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
آنچه در ذیل بعنوان " شرح وظایف مهندس ناظر مقیم " می آید از منابع ذیل گرفته شده اند :راهنمای نظارت در طرح های عمرانی/چک لیست های کارگاهی عملیات ساختمانی/متن کامل قرارداد در طرحهای عمرانی دولتی و غیر دولتی:تالیفات مهندس محمدعلی فرشاد فر

 

شرح وظایف مهندس ناظر مقیم (۱) :

 

تعریف ناظر مقیم ناظر مقیم : کسی است که از طرف کارفرما یا دستگاه نظارت ( مشاور ) برای نظارت مستقیم در اجرای عملیات کارگاه تعیین و کتبا" به پیمانکار معرفی می شود و اصولا" مقیم کارگاه خواهد بود .

 

منظور از عبارت(مقیم کارگاه بودن) اینست که در تمام اوقات کار ناظر مقیم در کارگاه حاضر باشد .

 

ناظر مقیم کارگاه معمولا" در محدوده همان شهریکه کارگاه مورد نظارت وی در آن واقع شده زندگی نماید مگر در مواردیکه از طرف کارفرما  دستورات دیگری صادر شود .

 

*آشنایی با مدارک پروژه

 

ناظر مقیم کارگاه باید در اولین فرصت ( از روز شروع کار) کلیه نقشه ها ، مشخصات فنی عمومی و خصوصی فهرست مقادیر و قیمت ها برای انواع کارهای مورد نظارت و متن قرارداد را دقیقا" مطالعه نماید بنحوی که کاملا" به پروژه آشنا و مسلط شود و متناسب با حجم پروژه این مطالعه در مدت معقولی که مورد توافق قرار می گیرد انجام و در صورت صلاحدید و لزوم گزارش ، نظریه خود را کتبا" از طریق مهندس مشاور ( در صورت وجود ) برای کارفرما ارسال نماید .


آنچه در ذیل بعنوان " شرح وظایف مهندس ناظر مقیم " می آید از منابع ذیل گرفته شده اند :راهنمای نظارت در طرح های عمرانی/چک لیست های کارگاهی عملیات ساختمانی/متن کامل قرارداد در طرحهای عمرانی دولتی و غیر دولتی:تالیفات مهندس محمدعلی فرشاد فر

 

شرح وظایف مهندس ناظر مقیم (۱) :

 

تعریف ناظر مقیم ناظر مقیم : کسی است که از طرف کارفرما یا دستگاه نظارت ( مشاور ) برای نظارت مستقیم در اجرای عملیات کارگاه تعیین و کتبا" به پیمانکار معرفی می شود و اصولا" مقیم کارگاه خواهد بود .

 

منظور از عبارت(مقیم کارگاه بودن) اینست که در تمام اوقات کار ناظر مقیم در کارگاه حاضر باشد .

 

ناظر مقیم کارگاه معمولا" در محدوده همان شهریکه کارگاه مورد نظارت وی در آن واقع شده زندگی نماید مگر در مواردیکه از طرف کارفرما  دستورات دیگری صادر شود .

 

*آشنایی با مدارک پروژه

 

ناظر مقیم کارگاه باید در اولین فرصت ( از روز شروع کار) کلیه نقشه ها ، مشخصات فنی عمومی و خصوصی فهرست مقادیر و قیمت ها برای انواع کارهای مورد نظارت و متن قرارداد را دقیقا" مطالعه نماید بنحوی که کاملا" به پروژه آشنا و مسلط شود و متناسب با حجم پروژه این مطالعه در مدت معقولی که مورد توافق قرار می گیرد انجام و در صورت صلاحدید و لزوم گزارش ، نظریه خود را کتبا" از طریق مهندس مشاور ( در صورت وجود ) برای کارفرما ارسال نماید .

 

باید توجه داشت که این مطلب حائز اهمیت فوق العاده است و ناظری که به مشخصات پروژه مورد نظارت خود آشنا نباشد صلاحیت ادامه کار را نخواهد داشت .

 

*آشنایی با محیط کار

 

ناظر مقیم کارگاه از بدو شروع بکار باید با محل اجرای پروژه دقیقا" آشنا شود محلی که ساختمان اجراء می شود محدوده آن محدوده به زمین کارگاه نمی باشد بلکه موارد مشروحه زیر و یا نظایر آن بایستی دقیقا" مورد مطالعه قرار گیرد :

 

1-محل تهیه لوازم و مصالح محلی و فواصل آن از محل کارگاه و نرخ آنها .

 

2-دستمزد روزانه انواع کارگران در محل .

 

3-انواع کارگران ماهر ، نیمه ماهر و ساده محلی که امکان استفاده از آنها وجود دارد .

 

4-انواع و تعداد کارگران با تخصص های مورد نیاز که استخدام آنها در محل مقدور نمی باشد .

 

5-لوازم و مصالحی که باید از خارج از محیط محل اجرای پروژه تامین گردد .

 

6-متوسط حداکثر و حداقل درجه حرارت محیط و حدود آنها و امکان کار کردن در این ایام در محل .

 

7-وضع راههای ورودی به محیط کار ، امکان استفاده از این راهها در مواقع بارندگی و زمستانها .

 

8-نحوه تامین آب و برق و سایر تاسیسات ضروری برای کارگاه .

 

9-نحوه استقرار و بررسی محل مناسب برای دفتر نظارت کارگاه و پرسنل نظارت .

 

10-محل تخلیه خاکها و اضافات کارگاه و فاصله آن از محل اجرای کار .

 

*تعیین نقاط اصلی و تحویل کارگاه  

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است که در بدو تحویل کارگاه ساختمانی به پیمانکار و در اولین فرصت نقاط مبنا و خطوط اصلی ساختمان را بطریقی که تا پایان کار باقی بماند با همکاری نماینده مهندس مشاور یا دستگاه نظارت و نماینده پیمانکار دقیقا" تعیین نموده و صورت مجلس نماید .

 

این نقاط و خطوط باید بنحوی باشد که تا پایان کار باقی بماند و در صورتیکه لزوم تغییر آن وجود داشته باشد باید مراتب را قبلا" به اطلاع مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت رسانده و کسب تکلیف نماید و در صورتیکه بعلل غیر مترقبه یکی از این نقاط از بین برود باید بلافاصله مراتب را گزارش و نسبت به ترمیم و مرمت آن بوسیله پیمانکار اقدام نماید .

 

مهندسین مشاور باید نقاط مبنا را که بر این اساس تعیین می گردد دقیقا" مطالعه نموده و انجام هر گونه تغییرات احتمالی را که امکان دارد در ساختمان بوجود آید بررسی نماید و در صورتیکه این تغییرات احتمالی را که امکان دارد در ساختمان بوجود آید بررسی نماید و در صورتیکه این تغییرات اساسی و مستلزم تامین اضافه اعتبار باشد پس از تصویب کارفرما به پیمانکار ابلاغ نماید و در صورت عدم نیاز به اعتبار اضافه می تواند مستقیما" به پیمانکار ابلاغ شود . پس از تعیین نقاط مبنا و کنترل دقیق ابعاد زمین محل اجرای پروژه و تطبیق آنها با نقشه ها کارگاه را طی تنظیم صورت جلسه ای با حضور نمایندگان مهندس مشاور و کارفرما و دستگاه بهره بردار به پیمانکار تحویل می نماید .

 

*پیاده کردن نقشه ها

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است پلان وضعیت ساختمانها را با مشخصات زمین محل اجراء کنترل نموده و در صورتیکه اشکالی از نظر ابعاد ، وضعیت قرار گرفتن ساختمانها از نظر شرایط اقلیمی و سنتی وضعیت فنی زمین از نظر جنس خاک و عوارض موجود ، دسترسی به ورودی های مناسب ( و سایر نکات فنی که ممکن است توسط مهندس مشاور و یا دستگاه نظارت ابلاغ شده باشد ) وجود نداشته باشد نسبت به پیاده نمودن دقیق نقشه ها با همکاری پیمانکار اقدام نموده و یکبار دیگر نقشه های پیاده شده را از نظر صحت عمل کنترل نماید .

 

در صورتیکه هر گونه اشکال از نظر اصول فنی در پیاده نمودن نقشه وجود داشته باشد که مانعی در اجرا و یا بهره برداری صحیح از پروژه باشد بایستی ناظر مقیم قبل از شروع کار مراتب را به مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت کتبا" اعلام نماید .

 

پس از انجام عملیات گود برداری و پی کنی توسط پیمانکار به میزان مندرج در نقشه ها ناظر مقیم باید مراتب را به مهندس مشاور یا دستگاه نظارت اعلام نماید تا در معیت ایشان از کارهای انجام شده بازدید بعمل آمده و در صورتیکه وضعیت زمین انجام آزمایشاتی را برای تعیین مقاومت زیر شالوده ایجاب نماید دستور انجام آزمایشات لازم صادر شود پس از حصول به مقاومت مورد نیاز قبل از دستور پی سازی بایستی وضعیت گود برداری و پی کنی ها با نماینده پیمانکار و مهندس مشاور یا دستگاه نظارت صورتمجلس شود در این صورتجلسه بایستی کلیه اطلاعات لازم از قبیل عوارض پیش بینی شده مانند ریشه درختان ، چاه ، قنات ، خاک دستی و یا گودالهای قدیمی و غیره منعکس شود ، چون این صورتجلسه ملاک پرداخت هزینه به پیمانکار خواهد بود بایستی دقت لازم در تنظیم آن بعمل آمده و یک نسخه از آن بلافاصله برای کارفرما ارسال شود .

 

دستور پی سازی که پس از مراحل فوق و تنظیم صورتجلسه پی کنی توسط ناظر مقیم و در معیت مهندس مشاور به پیمانکار داده می شود بایستی حاوی دستور کارهای لازم برای رفع و مقابله با عوارض فوق باشد .

 

 *گزارش وضعیت زمین محل اجرای پروژه

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است در شروع کار با همکاری پیمانکار مطالعات کافی در مورد وضعیت زمین محل اجرای پروژه از نظر نوع وجنس خاک و مقاومت خاک ، لایه بندی آن ، سطح آبهای زیر زمینی و سیل گیر بودن زمین محل اجرای پروژه بعمل آورده و گزارشات لازم در هر مورد برای مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت تهیه نماید در صورتیکه برای دسترسی به اطلاعات فوق نیاز به استفاده از آزمایشگاه و یا مطالعات تخصصی وجود داشته باشد بایستی نوع آزمایشات و مشخصات فنی آنها و همچنین نوع مطالعات مورد نیاز را در گزارش خود به مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت ارائه نماید .

 

*دفتر کارگاه

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است دفتری در کارگاه داشته باشد که کلیه اطلاعات و اقدامات و امکانات روزانه در آن ثبت گردد و تاریخ و شماره صورت مجالس کارگاهی ، نامه های وارده و صادره و دستورات کارگاهی در آن قید گردد و آخر هر روز این صفحه بسته شود و چیزی بعدا" به آن اضافه نشود . صفحات این دفتر باید شماره گذاری شده و صفحات آن کسری نداشته باشد .

 

*برنامه پیشرفت کار

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است برنامه پیشرفت کار پروژه را با همکاری پیمانکار و در چارچوب مدت پیمان و با توجه به عوامل مختلف از جمله فصل کاری ، امکانات اجرایی ، ترتیب صحیح کارها و غیره تهیه و همراه با گزارش توجیهی کامل جهت مهندس مشاور ارسال نماید در این برنامه بایستی موارد مشروحه زیر دقیقا" تعیین شود :

 

1) تاریخ تهیه نقشه های کارگاهی توسط پیمانکار .

 

2) تاریخ تصویب نقشه های کارگاهی توسط مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت .

 

3) تاریخ تدارک و حمل مصالح به کارگاه که ماخذ محاسبه تدارکات در صورت وضعیت های موقت می باشد .

 

4) تاریخ شروع و خاتمه هر یک از فعالیتها و مراحل مختلف کار در صورتیکه طبق مفاد قرارداد و یا دستورالعمل بعدی کارفرما مقرر است برنامه پیشرفت کار از طریق سی ، پی ، ام (c.p.m)     ویا سیستم های دیگر کنترل پروژه تهیه گردد مهندس ناظر مقیم کارگاه باید با مسئولان مربوطه همکاریهای لازم را در مورد تهیه این برنامه بعمل آورده و اطلاعات لازم را در اختیار قرار دهد .

 

*تهیه وسایل اندازه گیری

 

در صورتیکه نوع و محل اجرای کار ایجاب نماید مهندس مشاور باید دستورات لازم مبنی بر تهیه کلیه وسائل اندازه گیری کارگاه از قبیل میزان حرارت ماکزیمم و مینیمم ، رطوبت سنج ، دوربین های نقشه برداری و ترازیابی و وسایل نمونه برداری را تهیه و در اختیار ناظر مقیم قرار دهد .

 

*اطلاع از مقررات و قوانین کار و بیمه های اجتماعی

 

ناظر مقیم کارگاه باید از بدو شروع بکار مطالعات کافی در مورد قوانین کار و بیمه های اجتماعی کارگران و آئین نامه های ایمنی کارگاه بعمل آورده و در صورتیکه وسائل و لوازم ایمنی کارگران شاغل در کارگاه کافی نمی باشد مراتب را بوسیله مهندسین مشاور و یا دستگاه نظارت و یا بطور مستقیم باطلاع پیمانکار برساند تا اقدام لازم بعمل آید .

 

*پرسنل پیمانکار

 

ناظر مقیم کارگاه باید در مورد تعداد افراد فنی و غیر فنی پیمانکار که باید در کارگاه مقیم باشند بررسی و مطالعه کامل نموده و تعداد آنها را با کادر پیمانکار که در کارگاه مقیم هستند در هریک از مقاطع و مراحل کار مقایسه نماید و در مورد صلاحیت آنها صریحا" اظهار نظر نموده و گزارش آن را برای مهندسین مشاور یا دستگاه نظارت ارسال نماید و در صورت امکان میزان حقوق و دستمزدی را که دریافت می نمایند سوال و در گزارش خود منعکس نماید .

*صورت مجالس و دستور مراحل مختلف اجرای کار

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است پس از انجام هر قسمت از کار بلافاصله کلیه عملیات انجام شده را باتفاق نماینده پیمانکار مورد بازدید مجدد قرار داده و در صورتیکه کارهای انجام شده بر اساس نقشه ها و مشخصات فنی و در دستور کارهای صادره انجام شده باشد طی تنظیم صورت جلسه ای مراتب را مورد تایید قرار داده و دستور اجرای مرحله بعد را صادر نماید .

 

آن بخش  از کارهای هر مرحله که مورد تایید نمی باشند بایستی بر حسب نواقص موجود دستور اصلاح و یا تخریب آن صادر شود .

 

مراحلی  که بعنوان مثال در مورد اجرای پروژه های متعارف بایستی در پایان هر مرحله صورت مجلس آن مرحله تهیه شود بشرح زیر بیان می گردد :

 

۱) پس از گود برداری و پی کنی باید صورتجلسه ای مبنی بر میزان کار انجام شده و صدور دستور پی سازی تهیه گردد.

 

۲) پس از آرماتورگذاری و قالب بندی صورتجلسه تعیین میزان آرماتور مصرف شده تهیه و یا انطباق آن با نقشه ها تایید گردد ، سپس دستور بتن ریزی داده شود .

 

۳) تهیه صورتجلسه ورود مصالح آهن آلات و سیمان وثبت تاریخ و میزان آنها جهت محاسبات مربوطه به مابه التفاوت مصالح .

 

۴) پس از بتن ریزی تاریخ شروع به بازکردن قالب ها باید صورتجلسه شود .

 

۵) پس از انجام لوله کشی از هر قبیل لوله ها باید ابتدا آزمایش و سپس صورتجلسه ای مبنی بر نتیجه آزمایش و صورتجلسه دیگری مبنی بر نتیجه اندازه گیری طول و ابعاد وجنس لوله های مصرفی تهیه و با توجه به این دو صورتجلسه دستور پوشانیدن روی لوله ها صادر شود .

 

۶) پس از انجام کارهای دیوار سازی داخلی باید صحت آن از نظر تطبیق با نقشه ها و همچنین اجرای صحیح آن مورد بررسی قرار گرفته و در صورت تایید مراتب صورت مجلس گردیده و دستور نازک کاری داده شود .

 

۷) پس از انجام عایق کاری سرویس های داخلی و یا بام باید صحت کارعایق کاری آزمایش شده و پس از تهیه صورت جلسه هایی مبنی بر نتایج آزمایش که حاکی از صحت عمل باشد دستور پوشانیدن روی آن صادر شود .

 

۸) در مورد رنگ اندود دربها ، دیوارها ، سقف ها و غیره اعم از لعابی ، روغنی و یا پلاستیک و یا انواع دیگر بایستی آمادگی کار برای رنگ مورد بررسی و تایید قرار گرفته و شماره کاتالوگ رنگ مورد نظر طی صورتجلسه ای تعیین و جهت اجرا به پیمانکار ابلاغ گردد .

 

۹ ) پس از انجام هر گونه زیر سازی در محوطه و یا جاده های ارتباطی بایستی مراتب از نظر صحت کار انجام شده قبلا" بازدید و صورتجلسه شده و سپس دستور پوشانیدن روی آن صادر گردد .

 

۱۰) پس از انجام کارهای تاسیساتی کلیه کارها باید طبق دستورالعمل های جداگانه ای که توسط دستگاه نظارت و یا مهندسین مشاور تعیین خواهد شد آزمایش و نتیجه صورت مجلس شود .

 

تبصره مهم : ناظر مقیم کارگاه موظف است کلیه صورت مجالس را به طور خوانا و مشخص که دارای تاریخ تنظیم و شماره ردیف باشد در پنج نسخه تهیه و بلافاصله پس از تنظیم بشرح زیر توزیع و ارسال نماید :

 

دو نسخه برای کارفرما ، یک نسخه برای مهندس مشاور ، یک نسخه برای پیمانکار ، یک نسخه برای کارگاه ، صورت مجلس باید بر اساس تاریخ و شماره ردیف بطور منظم ارسال و در دفاتر دستگاه نظارت و یا مهندسین مشاور و کارفرما به ثبت رسیده باشد .

 

صورت مجالس که بعد از انجام تحویل موقت تهیه و ارسال شده باشد فاقد ارزش بوده و ناظر مقیم در این مورد شدیدا" مسئول خواهد بود .

 

*گزارشات کارگاه

 

ناظر مقیم کارگاه موظف است قبل از شروع کارهای اجرایی به دستگاه نظارت و یا مهندس مشاور مراجعه و فرم های مختلف گزارشات کارگاه را به تعداد کافی اخذ و در دفتر کارگاه نگهداری نماید این فرمها که شامل گزارشات روزانه ، ماهیانه و ... می باشد حاوی کلیه اطلاعات مورد نیاز در مورد وضعیت کارگاه از نظر تعداد پرسنل مستقر ، میزان مصالح و ماشین آلات ، وضعیت پیشرفت مراحل مختلف پروژه و تطبیق آن با برنامه پیشرفت کار مصوب و بالاخره وضعیت پرداخت ها و هزینه های انجام شده و همچنین ارزیابی توان پیمانکار در اجرای پروژه می باشد . در این گزارشات بایستی ناظر مقیم علل تاخیرات احتمالی در مراحل مختلف کار را در هر مرحله گزارش نموده در صورتی که اطلاعات دیگری در حین اجرای پروژه مورد نیاز مهندسین مشاور یا کارفرما باشد ناظر مقیم باید در تکمیل و ارائه آنها همکاری لازم را معمول دارد و پیشنهادات خود را جهت جبران تاخیرات مذکور اعلام نماید . این گزارشات بایستی در موعدهای تعیین شده بطور دقیق و منظم تهیه شده و نسخ کافی از آن برای دستگاه نظارت و کارفرما ارسال شود و یک نسخه از آن همواره در کارگاه موجود باشد .

 

*نمونه ها و آزمایشات

 

در مورد لوازم و مصالح مصرفی در کارگاه اقدامات مشروحه زیر باید از طرف ناظر مقیم بعمل آید :

 

۱) ناظر مقیم کارگاه موظف است نظریه کتبی خود را در مورد هر نمونه از اجناس و لوازم و مصالح وارده به کارگاه از نظر تطبیق با مشخصات فنی عمومی و خصوصی و سایر مدارک قرارداد به پیمانکار ابلاغ نموده و رونوشت آن را برای دستگاه نظارت و یا مهندسین مشاور ارسال نماید .

 

۲) ناظر مقیم وظیفه دارد نمونه های لوازم و اجناس تصویب شده را تا پایان کار در کارگاه نگهداری نماید . پیمانکار موظف است تسهیلات و همکاری لازم را معمول نماید .

 

۳) در مورد اقلامی از کار که ساخت و یا اجرای آن بتدریج در کارگاه انجام می شود نظیر عملیات بتن ریزی یا خاک ریزی و ... بایستی نمونه برداری بطور مرتب جهت ارسال به آزمایشگاه و تعیین مقاومت و سایر آزمایشهای لازم توسط ناظر مقیم بعمل آید .

 

۴) ناظر مقیم موظف است کلیه لوازم و مصالح حمل شده به کارگاه را با نمونه های مصوب قبلی مقایسه نموده و در صورت مطابقت دستور استفاده از مصالح و لوازم را صادر نماید در مواردی که این مطابقت وجود نداشته باشد دستور عدم استفاده و خروج آن قسمت از مصالح و لوازم را به پیمانکار ابلاغ می نماید .

 

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran construction Engineering management association

تبصره : تصویب بعضی از اجناس و لوازم خاص نظیر دستگاههای حرارت مرکزی و مولد برودت و وسائل ارتباطی و یا اقلام خاص ساختمانی که تایید آنها مستلزم مطالعه دقیق مشخصات فنی کارخانه های سازنده می باشد بایستی با هماهنگی قبلی با مهندسین مشاور و یا دستگاه نظارت انجام شود در صورتیکه تهیه این اجناس مستلزم سفارش خارج از کشور می باشد درخواست های مربوطه باید جهت تصویب کارفرما از طریق مهندسین مشاور ارسال گردد مگر آنکه کارفرما دستور دیگری صادر کرده باشد .



ادامه مطلب ادامه مطلب

انواع ماشین آلات ساختمانی و کاربرد آنها

-
-
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
1-تراکتورها و بولدوزرها :

 

تراکتور ازمهمترین ماشین آلات راهسازی وساختمان سازی است که دارای کاربردهای متعددی است هدف اولیه تراکتور به جلوراندن ویا کشیدن اقسام بارها میباشد برروی تراکتورانواع لوازم مکانیکی را میتوان نصب کرد لوازمی ازقبیل : بیل های مکانیکی ریپرها تیغه های بولدوزر دکل های لوله گذار جانبی کج بیل ها نهرکن ها وغیره به علاوه ازتراکتور استفاده های دیگری هم میکنند نظیرکشیدن اسکریپر واگن وغیره .تراکتورها ازموتورهای دیزل که معمولا توربوشارژهستند نیرو می گیرند ودرانواع استاندارد ودنده اتوماتیک موجودهستند همچنین کنترل آنها به صورت کنترل هیدورلیک ودنده اتوماتیک است تراکتورها بردونوع کلی چرخ زنجیری وچرخ لاستیکی می باشند .  

 

کاربردبولدوزرها موارد استفاده فراوانی دارند که ازمیان میتوان به موارد زیراشاره کرد:

 

1-      تسطیح زمین وپاک سازی آن ازبوته ها وکنده های درختپ

 

2-      ایجاد راههای اولیه درکوهستانهای وزمینهای سنگ لاخی

 

3-       جابجا کردن توده خاک به صورت فشاردادن درحجم های زیاد

 

4-      کمک به هل دادن اسکریپرها

 

5-       خش کردن خاک درخاکریزها

 

6-      پشته کردن خاک درکنارنهرهای ایجادشده

 

7-       تصطیح وپاک سازی بقایای مانده ازعملیات ساختمانی

 

8-       نگهداری راههای موقت خاکی

 

9-       پاک سازی گودالهای کف معادن

 

انواع تراکتورها :

 

الف – تراکتورهای چرخ زنجیری :تراکتورهای چرخ زنجیری انواع مختلفی دارد این تراکتورها معمولا برحسب اندازه وزن وقدرت طبقه بندی میشوند دربسیاری ازپروژه ها مقدار وزن تراکتور چرخ زنجیری مهم است زیرا مقدار حداکثر نیروی کششی که یک دستگاه تراکتور میتواند به وجود آورد بدون توجه به قدرت تولیدی موتورآن به حاصل ضرب مقدار وزن درضریت کشش سطح جاده ای که روی آن کارمیکنند محدود میباشد وجود زنجیره ها باعث میشود که تراکتوربتواند درزمینهای با مقاومت فشاری کم وقدرت کششی مناسب فعالیت داشته باشد

 

ب- تراکتور چرخ لاستیکی : تراکتورچرخ لاستیکی ازاین جهت ساخته شده که سرعت بیشتری درکشیدن وهل دادن اسکریپرها وکارهای نظیرآن داشته باشد این نوع ماشین ها درانواع دوچرخ وچهارچرخ وجوددارد نوع دوچرخ آن حتما باید بایک ماشین دیگر نظیراسکریپر کارکند تابتواند تعادل خودرا حفظ کند نوع چهارچرخ آن دردونوع یک دیفرانسیل ودودیفرانسیل موجود است باین همه آسیب پذیری لاستیکهای این ماشینها درموقع کار درزمینهای دارای سنگهای تیزکه باعث بریده شدن لاستیک میشود استفاده ازآن را دراین نوع زمینها محدود میکند البته زنجیرها ی سیمی مخصوص جهت حفاظت لاستیکها وجوددارد که میتوان بر ازدیاد اصطکاک لاستیکها باسطح زمین آنها رابکاربرد .

 

2- بیل های مکانیکی :

 

بیل های مکانیکی ازاولین ماشین آلات مدرن ساختمانی است که درعملیات خاکی بکاررفته است بیل های مکانیکی عمدتا" برای گود برداری درخاک وبارکردن آن با کامیون یا تریلی ویا تسمه نقاله ها بکارمیرود انواع پرقدرت آن قادربه گودبرداری درتمام انواع خاکها بجزصخره سنگها بدون تخریب اولیه می باشد .

بیل های مکانیکی ازسه قسمت اساسی تشکیل شده است:  ارابه – قسمت اتاقک گردان روی ارابه وقسمت الحاقی جلوی ماشین .ارابه یا شاسی – شاسی به دونوع تقسیم میشود شاسی چرخ زنجیری شاسی چرخ لاستیکی ( کامیون ) 

شاسی چرخ زنجیری با ثبات وقابل اطمینان برای اتاقک چرخنده فوقانی ایجاد میکند و قابلیت تحرک بسیارخوبی درمحل خاک برداری ایجاد میکند درضمن به دلیل سطح وسیع چرخها فشارکمی برروی خاک ایجاد میکند که امکان کاربرروی خاکهای سست را فراهم میکند درموارد ی که برحسب نوع خاک اصطحکاک بیشتری مورد نیازبوده ومسئله لغزندگی وجود داشته باشد نقش زنجیر درماشین اهمیت پیدا میکند درعوض اینگونه بیلها سرعت کمی دارند شاسی های چرخ لاستیکی دارای سرعت حرکتی بیشتری بوده ولذا برای کارهای کوچکی که تعداد سفرزیاد بوده وسطح راه مورد استفاده محکم باشد مفیدترند این نوع شاسی خودبردونوع است : نوع خود متحرک که ازاتاقک فرمان میگرد ونوع دیگرکه درقسمت عقب کامیون نصب میشود وآن را کامیونی میگویند؛ سرعت نوع اول 50 وسرعت نوع دوم 80کیلومتر درساعت می رسد .

 

انواع بیلهای مکانیکی:

 

الف- بیل مکانیکی با جام معکوس به این بیل اسامی متعددی داده می شود از قبیل:کج بیل ، بیل پشت خم وبیل کششی.

این بیلها در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی هستند وبرای حفاری مناسبند

 

ب- بیل مکانیکی با سیستم کابلی:  این بیل مکانیکی عبارت است از اطاقک گردانی که سوار بر چرخها بوده ودر انتهای جلویی آن بیل متصل شده است. این بیل در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی می باشند.

 

ج- بیل کششی (دراگلاین)  : بیل کششی دراگلاین ازیک اطاقک فرمان – جرثقیل – جام بیل کششی و کابلهای لازم جهت کنترل قسمتهای مختلف تشکیل شده است.بیل کششی قادر است در سطوح خیلی بالاتر وخیلی پایینتر از سطح اتکاء خود است ودر انواع زمینهای مورد استفاده قرار می گیرد. بازوی طویل آن برای حفاری و تخلیه مواد کنده شده مفید بوده وزمان سیکل کار کوتاه از محاسن این ماشین میباشد. 

 

د- جرثقیل  : جرثقیل تشکیل شده از اطاق فرمان ویک تیر بلند مشبک وقلب جرثقیل و معمولا برای باند کردن اجسام سنگین وحرکت دادن آنها بکار میرود. با اتصال دستگاههای مختلف به انتهای تیر مشبک بلند جرثقیل می توان از استفاده های دیگری نمود.جرثقیل ها هم بر دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی می باشند که امروزه بیشتر هیدرولیکی می باشند.

 

3 - اسکریپر :

 

 اسکریپرماشینی است که عمل بارگیری وحمل وتخلیه مواد خاکی در مسافتهای متوسط وزیادرا به تنهایی انجام می دهد.اسکریپرازسه قسمت اصلی تشکیل شده است : قسمت بارگیر (جام ) دیوار جلویی قسمت بارگیرودیواره عقب جام یا دیواره تخلیه قسمت جام که معمولا سربازاست دارای یک تیغه برنده قابل تعویض درقسمت پایین میباشد این تیغه درحین بارگیری به داخل خاک نفوذمیکند وبا برش خاک آنرا به داخل جام هدایت میکند . این قسمت قابل حرکت بوده ومیتواند پایین وبالابرود در اسکریپرها ی دارای بالابر قسمت بالابرجانشین دیواره جلویی جام میشود دیواره عقب جام یا دیواره تخلیه قابلیت حرکت به عقب وجلورا دارد که با هل دادن خاک به تخلیه بارکمک می کند .

انواع اسکریپرها اسکریپرها به دودسته موتوردار وبدون موتور تقسیم میشوند امروزه نوع بدون موتورکمترمورد استفاده قرارد میگیرد اغلب اسکریپرها تک محور بوده وتعادل آن ووزن بارآن توسط تراکتورمتصل به آن حمل میشود تراکتورهایی که این اسکریپرها را میکشند ممکن است چرخ لاستیکی وچرخ زنجیری باشند بعضی دیگر قسمتی ازیک تراکتوراسکریپرها هستند بدین معنی که یک تراکتورتک محوره یک اسکریپر تک مجوره رامیکشد اسکریپرها یی که دومحوردارند به وسیله تراکتورهای زنجیردار کشیده میشوند زیرا اینگونه تراتورها نمی توانند بارقائم را تحمل کنند بنابراین نمی توانند اسکریپرها یک محوره را بشکند امروزه بندرت ازاسکریپرها چرخ زنجیری استفاده میشود اسکریپرها یی که توسط تراکتورچرخ لاستیکی کشیده میشوند به انواع زیرتقسیم بندی می شوند:

 

1-      تک موتوره دومحوره

 

2-      سه محوری

 

3-      دودیفرانسیل

 

4-      اسکریپرهای دوموتوره ( TANDEM-POWERED)5)

 

5-      اسکریپرهای دارای بالابر (ELEVATING)

 

6-      فشاری – کششی (PUSH – PULL)

 

اسکریپرهای تک موتوری دومحوری ازیک تراکتورتک محوره استفاده میکنند وبه دلیل مسئله تعادل این تراکتوربدون اسکریپرمربوطه قادربه حرکت نیست اسکریپرهای سه محوری توسط یک تراکتورکشیده میشوند ماشنیهای چند دیفرانسیلی دارای چرخهای گردنده دراسکریپرودرتراکتورهستند اسکریپرهای دوموتوره دارای موتورهایی چداگانه برای حرکت اسکریپروچرخهای گردان آن میباشد اسکریپرهای دارای بالابردارای یک بالابرنردبانی درجلوی جام بوده ودرعمل کندن وانتقال مواد کنده شده به داخل جام کمک میکند دراین نوع اسکریپرها به دلیل قدرتی که بالابربه اسکریپرمیدهد به تراکتورکمکی جهت بارگیری احتیاجی نیست .

 

4- لودرها :

 

 بدون اغراق لودرکاربردی ترین ماشین درانجام کارهای ساختمانی وعمرانی است این ماشین که درانداره های مختلف ساخته میشود به دلیل عملکرد وانعطاف پذیری زیادی که دارد ونیزبا تغییر جام می تواند بسیاری ازکارها رانجام دهد .لودرموارد استفاده بسیاری دارد که برخی ازآنها عبارتند ازایجاد خاکریزها حفاری زیرزمین بناها پرکردن خندقها وخاکریزی اطراف لوله های کارگذاشته شده درکانالها بارکردن کامیونها حمل بتن به محل قالبها وبلند کردن وحمل مصالح ساختمانی به ماشین لودرمیتوان انواع ملحقات را نصب کرد وکاربردهای دیگری ازآن گرفت نظیربرف روب کانال کن لوله برلوله گذار جرثقیل لیفت تراک انواع لودر :

 

 الف –  لودرچرخ لاستیکی :  این لودرها دراقسام کوچک خیلی بزرگ ساخته میشود چرخهای بزرگ لاستیکی به این نوع لودرها قدرت تحرک وسرعت فراوانی میبخشد فشاروارده برزمین توسط این لاستیکها کم بوده ومیتوان این فشار را با تغییرمیزان باد لاستیکها تغییرداد باین همه درزمنیهای دارای سنگهای تیزامکان آسیب این لاستیکهاوجوددارد درضمن درزمینهای خیس وگل آلود نیزکارکردن با لودرچرخ لاستیکی مشکل است البته زنجیرهای سیمی مخصوص جهت حفاظت لاستیکها وجود دارد که میتوان برای ازدیاد اصطکاک لاستیکها باسطح زمین آنها رابه کاربرد نوعی ازلاستیکهای جدید ساخته شده اند که دارای عاجهای خیلی ضخیمی هستند ومیتوانند درمناطق سنگی کارکنند این لودرها بردونوع معمولی وکمرشکن هستند  ؛ نوع کمرشکن که بیشتر درلودرهای بزرگ بکاربرده میشوند ودارای نوعی شاسی هستند که قسمت عقب لودر رابه قسمت جلو توسط یک مفصل متصل میکنند این حالت مفصلی قدرت مانوروشعاع گردش ماشین را نسبت به شاسی های ثابت ( غیرمفصلی )  زیاد میکند درانواع مدرن این ماشین آلات ازسیستمهای فرمان وکنترل هیدرولیکی والکتریکی جهت راحتی وعملکرد بهترراننده استفاده شده است سیستم فرمان این ماشین ها به دونوع است درلودرهای معمولی سیستم فرمان بوسیله فرمان وحرکت چرخها عمل میکند امادرنوع کمرشکن سیستم فرمان به وسیله دوجک هیدرولیکی عمل می نماید .

 

ب  - لودرهای چرخ زنجیری :  لودرهای چرخ زنچیری مانند لودرهای چرخ لاستیکی عمل کی کنند بااین تفاوت که فشارکمی که برزمین وارد می کنند باعث میشود که لودرهای با چرخ زنجیردار بتوانند درزمینهایی کارکنند که قابل استفاده برای لودرهای لاستیک درنیستند اصطکاک زیاد آنها بازمین باعث میشودکه بتوانند نهایت استفاده راازقدرت موتوردرکند زمین بنمایند وچون زنیرداراند هنگام کاردرمناطق دارای سنگهای تیزخطرپاره شدن لاستیک وجود ندارد لودرهای زنجیردار قادربه حرکت برروی سطحهای باشیب جانبی 35%میباشند درصورتی که این رقم برای لودرچرخ لاستیکی 15% است همچنین لودرزنجیردار میتواند ازشیب 60% بالابرود درحالیکه این رقم برای لودرلاستیک دار به حدود 30% محدود میشود سرعت لودرزنجیردار خیلی کمترازلودرلاستیک داربوده به همین علت درمواردی که فاصله حمل مواد وبازگشت به محل بارگیری زیاد باشد راندمان این ماشین نسبت به نوع لاستیک دار پایین است .

 

ج- بکهولودر : این ماشین آلات درواقع لودرهای کوچکی هستند که درپشت خود یک بیل مکانیکی دارند وبرای کارهای سبک استفاده میشوند کلیه مشخصات عمومی آنها مانند لودرها وبیل های مکانیکی است به دلیل دوکاره بودن این ماشین دربسیاری ازپروژه ها ی کوچک ازاین وسیله استفاده میشود بخصوص اگرپروژه مربوط به کندن خندق باشدهمانطورکه گفته شد درقسمت این ماشین یک بیل مکانیکی وجود دارد قدرت این بیل نیزبراساس زاویه آن بازمین وشعاع عملکردبازوها فرق میکند شرکتهای سازنده براساس نوع ماشین آلات نمودارهایی مبنی برقدرت بیل درحالات مختلف ارائه میدهند ز

 

 5- کامیونها :

 

 اگرچه برای حمل ونقل مواد خاکی ازوسایلی مانند اسکریپرها تسمه نقاله وقطاراستفاده میشود ولی معمول ترین وسیله برای حمل ونقل مواد خاکی کامیون ها هستند این ماشینهای حمل کننده بخاطرسرعت زیاد برروی راههای هموارهمچنین ظرفیت زیاد هزینه حمل ونقل مواد را نسبتا پایین می اورند کامیونها دارای قابلیت انعطاف زیادی میباشند زیرا تعدادی ازآنها را که دریک پروژه مورد استفاده قرارمیگیرند می توان زیاد یا کم نمود تادرظرفیت مورد نیازتعدیل بوجودآید کامیونها به دونع معمولی (MING TRUCK)  و کمرشکن (ARTICULATED TRUCK)

الف – کامیونهای معمولی این کامیونها دردونوع یکی مخصوص حرکت درجاده ها ودیگری مخصوص حرکت خارج ازمحدوده جاده (HIGHWAY&OFF HIGHWAY TRUCKS) ساخته میشوند کامیونهای خارج جاده ای میتوانند درابعاد بزرگتروباظرفیت چند صدتن ساخته شوند هرکدام ازآنها انواع مختلف دارند اما نوع کمپرسی آن بیش ازسایرانواع آن به کاربرده میشود کامیونهای کمپرسی درمورد حمل مواد دارای انعطاف پذیری زیاد بوده وبخصوص نوع جاده روآن با سهولت بسیاردرپروژه های مختلف قادربه حرکت میباشند نوع مختلف کامیون های کمپرسی وجود دارد مثلا این کامیون ها درانواع دیزلی یا بنزینی یک یا دودیفرانسیلی ودویا سه محوری به بازار عرضه میشوند 

ب- کامیون های کمرشکن همانطور که ازنام این نوع کامیونها مشخص است ازدوقسمت تشکیل شده اند قسمت موتوروقسمت مخزن که توسط یک مفصل به هم متصل هستند درواقع کامیونهای کمرشکن تریلرهای مخصوص حمل مواد خاکی هستند.

 

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran construction Engineering management association

منبع :سایت تکنولوژی عمران



ادامه مطلب ادامه مطلب

جزئیاتی ازعملیات نازک کاری ساختمان

-
-
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
دیوار چینی

 

1- دیواری كه از آجر فشاری یا با سنگ مخلوط و یا با مصالح دیگر با ملات ماسه سیمان یا ماسه آهك ویا ملات باتارد چیده شده .

 

2- نمای دیوار را می توان از ابتدا با نما سازی خارجی پیوسته ساخته و به تدریج بالا ببرد بطوری كه هر رگ آجر چینی قسمت جلوی كار آجر تراشیده گذارده و پشت آنرا از آجر فشاری یا مصالح دیگر می چینند.كه ضخامت و مقاومت هر دیوار بستگی به نوع كار بری آن دارد .كه در این ساختمان بیشتر دیوار چینی هابه وسیله آجر لفتون و آجر فشاری انجام گرفته.

 

نحوه شمشه گیری

 

ابتدا بالای یكی از گوشه های هر قسمت ساختمان را مقدم گرفته و یك كروم گچی به یك زاویه نصب می شود، سپس  شاغولی آن كروم را به پایین ارتباط داده كروم دیگری به پایین متصل می سازد بعد خط گونیا 90 درجه را به زاویه های دیگر انتقال داده به طوری كه عمل كروم بندی چهار گوشه هر قسمت را زیر پوشش دهد بعد ریسمانی به بالای هر قسمت روی كروم ها گرفته و هر دو متر یك كروم به زیر ریسمان به وجود آورده كه این عمل پایین نیز انجام می شود بعد كروم های قسمت وسط و گوشه ها از بالا به پایین با شمشه چوبی یا آلومینیومی شمشه گچی گرفته روی كروم گچی كه سرتاسر ارتفاع دیوار را در چند قسمت گرفته از ملات گچ و خاك یا ماسه سیمان می پوشانند.


دیوار چینی

 

1- دیواری كه از آجر فشاری یا با سنگ مخلوط و یا با مصالح دیگر با ملات ماسه سیمان یا ماسه آهك ویا ملات باتارد چیده شده .

 

2- نمای دیوار را می توان از ابتدا با نما سازی خارجی پیوسته ساخته و به تدریج بالا ببرد بطوری كه هر رگ آجر چینی قسمت جلوی كار آجر تراشیده گذارده و پشت آنرا از آجر فشاری یا مصالح دیگر می چینند.كه ضخامت و مقاومت هر دیوار بستگی به نوع كار بری آن دارد .كه در این ساختمان بیشتر دیوار چینی هابه وسیله آجر لفتون و آجر فشاری انجام گرفته.

 

نحوه شمشه گیری

 

ابتدا بالای یكی از گوشه های هر قسمت ساختمان را مقدم گرفته و یك كروم گچی به یك زاویه نصب می شود، سپس  شاغولی آن كروم را به پایین ارتباط داده كروم دیگری به پایین متصل می سازد بعد خط گونیا 90 درجه را به زاویه های دیگر انتقال داده به طوری كه عمل كروم بندی چهار گوشه هر قسمت را زیر پوشش دهد بعد ریسمانی به بالای هر قسمت روی كروم ها گرفته و هر دو متر یك كروم به زیر ریسمان به وجود آورده كه این عمل پایین نیز انجام می شود بعد كروم های قسمت وسط و گوشه ها از بالا به پایین با شمشه چوبی یا آلومینیومی شمشه گچی گرفته روی كروم گچی كه سرتاسر ارتفاع دیوار را در چند قسمت گرفته از ملات گچ و خاك یا ماسه سیمان می پوشانند.

 

فرش كف ساختمان

 

 برای عمل فرش كف ابتدا در گوشه های هر قسمت یك قطعه سنگ ساییده شده یا موزائیك یك اندازه بطوریكه تراز روی چهار نقطه باشد قرارمی دهندسپس ریسمانی نازك و محكم به اضلاع بسته و خط گونیا 90 درجه را به گوشه ها انتقال میدهد.بعد ملات را كف  آن پهن می كنند و كف را فرش می نمایند البته ریسمان ها را به ترتیب جا به جا می كنند .

 

نحوه اجرای خط گونیا معماری

 

ابتدا از گوشه ها دو ریسمان عمود بر هم بسته و 60 سانتی متر به یك طرف نشان گذارده ضلع همجوار را80 سانتیمتر علامت گذاری می كنیم در این حالت خط ارتباط بین این دو باید 100 سانتیمتر كامل باشد كه در مغایرت ریسمان را جا بجا  كرده تا نقطه 100 سانتیمتر تكمیل گردد.كه در این صورت زاویه 90 درجه درست می شود .

 

قرنیز

 

بر روی فرش موزائیك یا سنگ قسمتهای ساختمان قطعه سنگی به دیوارنسب مس شودكه قرنیز نا میده می شود . تا شستشوی كف و تنظیم گچ كاری دیوار ها آسان گردد.كه در بیشتر ساختمان ها این قرنیز حدود 10 سانتیمتر استفاده می شود كه در این جا هم به همین صورت است.

 

سفید كاری با گچ

 

هر بنا اول شمشه گیری آستر می شود در اینصورت گچ آماده را پس از الك كردن با الكی كه سوراخ های آن نیم میلیمترمربع است الك نموده و سپس حدود سه لیتر آب سالم در ظرفی ریخته گچ الك شده را با دو دست آهسته در آب می پاشند تا اینكه ضخامت گچ به روی آبها برسد بلا فاصله با دست گچ های داخل آن را مخلوط نموده كه این عمل بدست شاگرد استاد كار انجام می شود بعد به سرعت استاد كار خمیر گچ را با ماله آهنی روی دیوار آستر شده می گشد و بلا فاصله یك شمشه صاف روی آن می كشد تا ناهمواری های آن روی دیوار گرفته شود.

 

كاشیكاری

 

.هنگام شروع نصب كاشی به این صورت اقدام می گردد ابتدا خمیری از خاك رس تهیه و آن را می ورزند این خمیر در ظرفی نزدیك دست استاد كار آماده می ماند سپس با گچ یا سیمان یا ماسه یا خاك رس كوبیده شده زیر رگه اول كاشی در یك ضلع كنار دیوار شمشه كاملا تراز به وجود می آورد تا امكان چیدن رگه اول كاشی به وجود آید.

 

دو عدد كاشی دو سر ضلع مو قتا با فاصله حداقل 1 سانتیمتر از دیوار قرار می دهند سپس ریسمانی نازك به بالای آن متصل نموده جلوی كاشی ها را از گل ورزیده شده موقتا بست می زنند بعد شمشه فلزی بسیار صاف جلوی كاشی در حال نصب قرار می دهند و بقیه كاشی ها را پشت شمشه چیده بعد با ریسمان كنترل می نمایند،

 

جلوی بند ها را از گل ورزیده شده كروم موقت گذارده سپس دوغاب سیمان رابه صورت رقیق محلول شده از ماسه پاك و سیمان معمولی آماده با ملاقه به آهستگی پشت كاشی ها را پر می كند تمام اضلاع را در رگ اول دور می گردانندتا امكان كنترل تمام زاویه ها وضلع ها ،گوشه ها و نبشه ها به عمل آیدكه چنان چه كنار ضلعی تكه های غیر استاندارد احتیاج شود كاشی های رگه اول را جا بجا نموده و تكه ها به كنار منتقل شود و دوغاب ریزی پشت انجام گیرد پس از كنترل اضلاع هر بنا رگه های دیگر را از اول شروع و انقدر تكرار می شود تا كاشیكاری در حد مطلوب به اتمام برسد پس از خودگیری كامل ملات كاشی ها دوغابی از رنگ كاشی با سیمان سفید ورنگ مشابه تهیه نموده و با پارچه یا گونی به لای بند ها مالیده و بعد از خشك شدن سطح كاشی ها را كاملا نظافت می نمایند ، در این هنگام نصب كاشی های دیواری خاتمه یافته و آماده فرش سرامیك كف می شود.

 

سرامیك كف

 

برای فرش كف سرویس هاپس از كنترل لوله گذاری ها و چك نمودن ایزو لاسیون و شیب سازی لازم برای آبروها زیر سرامیك یك پلاستر سیمانی  تعبیه می شود تا اینكه 3 میلیمتر جای ملات برای نصب سرامیك باقی بماند سپس با توجه به این كه پلاستر زیر بنا نباید خشك شود باید هر چه زود تر دوغابی از سیمان معمولی به ضخامت نیم سانتیمتر روی پلاسترها قرار داده و قطعات سرامیك آماده را در دوغاب غرق نموده تا شیره دوغاب به زیر درزهای سرامیك نفوذ كند و از این روی قطعات به پلاستر زیر چسبیده شود و روی سرامیك ها با شمشه و چكش های لاستیكی كوبیده و هموار گردد ، 24 ساعت بعد كاغذ روی سرامیك را نم زده و پس از خیس خوردن به وسیله پارچه ای جمع آوری و نظافت می گردد، در این حالت باید كنترل شود كه چنان چه درزی از سیمان بر خوردار نشده و لای درز باز مانده باشد مجددا از سیمان دوغاب پر می شود ودرز ها با رنگ سرامیك به صورت دوغاب تزئین و چنان چه نیاز به بتونه كاری باشد

 

از سیمان سفید و رنگ خمیری تهیه و جاهای ناهموار درز ها را پر و نظافت می نماید .

 

چیدن آجرنما

 

آجر سفید یا رنگی زلال و اعلا كه معمولا از بهترین خاك رس خالص به قطرهای 3، 4، 5، 6 ، سانتیمتر بدون مواد گیاهی یا آهكی و یا شنی پخته شده به نزدیك كار آجر تراش حمل می شود و سپس استاد كار آجر تراش با چند نفر شاگرد كار آموخته به وسیله دستگاه برش و تراش آجر ها را بریده و سپس آنها را به ظرف آب موجود وارد می كنند آجر ها حداقل دو ساعت درآب باقی می مانندكه چنانچه مواد آهكی داشته باشد شكسته و با سیراب شدن آن مقاومت و استحكام آجر بالا رفته وثابت خواهد ماند و نیز برای ساییدن لبه های تراشیده شده آماده می گردد. در خاتمه شاگردان با قطعه آجر دیگر روی نره های تراشیده شده را كاملا صیقل می دهند در این صورت خمیری زاییده شده از خود آجر به وجود می آید كه به آن بتونه آجر می گویند با پركردن سوراخ های نره های آجر به وسیله همان بتونه و كشیدن قطعه آجر دیگر تیزی ها و گوشه های آجر را صاف و هموار می كنند در این صورت آجر برای چیدن جلوی دیوار آماده است ولی بهتر است مصرف آن را به روز بعد موكول كنند تا در این فاصله كاملا خشك شود پس از خشك شدن آجرها شوره سفیدی روی آجر را می گیرد كه می توان پس از چیدن و خشك شدن شوره ها آن را با پارچه ای از روی آجرها برداشت.

 

بند كشی آجر

 

پس از اتمام كل نما سازی با آجر ابتدا ماسه بادی دانه دار پای كار آماده داشته و به هر پیمانه ماسه دو پیمانه سیمان معمولی پرتلند اضافه می كنند وبا مقداری آب به صورت خمیر در آورده پس از نصب داربست برای زیر پای استاد كار بند كش خمیر را در ظرفی نزدیك كار برده با قلم فلزی باریك كه عرض آن حد اكثر 10 میلیمتر و ضخامت آن 2 میلیمتر و سر آن نیز منحنی شده باشد ، وسط آن نیز زانویی خورده شده باشد پس از پوشاندن دستهای استادكاربا دستكش های لاستیكی سالم خمیر را كم كم روی كف دست چپ قرار داده و قلم نام برده را به دست راست گرفته دست چپ به زیر درز آجر از چپ به راست حركت می كند و هم زمان دست راست با قلم فلزی خمیر را به لای درز جای داده پس از پیش رفتن حدود یك متر طول عمل را به درزهای زیر انتقال می دهد سپس از ابتدای هر درز با دست راست قلم را تا آخر ملات یكسره كشیده تا تشخیص داده شود درزها تمیز بند كشی شده و با قطعه پارچه ای لبه های آجر را تمیز می نمایند.    

 

نصب سنگ نما

 

برای تزیین سنگ نما ضمن آماده شدن سنگ مورد دلخواه استاد كاران ماهر ابتدا جلوی دیوار ها را با قطعه سنگی كروم بندی و اضلاع دیواررا به صورت صاف و گونیا ریسمان بندی می كنند سپس رگه اول سنگ ها را شمشه گیری می كند بعد از ریسما ن بندی بالا و كنترل شاغولی آن سنگ های رگه اول را نصب می نماید و با گچ ساخته شده جلوی آن هارا از كروم های گچی موقت متصل میسازد ، سپس دوغاب سیمان ساخته شه از ماسه درجه یك و سیمان پرتلند را كه با آب نیز محلول شده با ظرف قاشقی شكل پشت سنگ ها را پر می كنند. تردید نیست در پشت سنگ ها اتصالات آهنی به نام اسكوب نیز الزامی است چنانچه اسكوب انجام نگرفته باشد سنگ ها اتصال به دیوار آجری نداشته و امكان ریختن سنگ ها وجود دارد در این صورت باید رویل پلاك شود كه آن نیز از نظرشكل خارجی زیبا نخواهد شد .

 

نمای سیمانی

 

برای تزیین نمای خارجی سیمانی ساختمان در اولین مرحله ملاتی از ماسه پاك نه چندان درشت آماده كرده یعنی چهار پیمانه ماسه و یك پیمانه سیمان  معمولی پرتلند را با آب به صورت ملات مخلوط در آورده سپس همان گونه كه در قسمت شمشه گیری گفته شد ابتدا بالای دو سر یك ضلع دیوار را كروم بندی و روی كروم ها را رسیمان كشیده وهر یك متر كروم به دیوار متصل می نمایند ،

 

سپس شاغولی كروم ها را به پایین دیوار داده عمل بالا را در پایین نیز انجام می دهند بعد فاصله كروم ها را از بالا به پایین با ملات ساخته شده فوق پركرده وروی آن را شمشه كش می نمایند .

 

پس از اتمام كلیه كارها كروم بندی ها فاصله دو كروم را با همان ملات پر كرده شمشه صافی را از پایین به بالا روی ملات ها كشیده تا روی شمشه صاف كردن این عمل را آستر  می نامند ، پس از تمام شدن كل طول دیوار خاك و پودر سنگ را با سیمان بطور نصبی مخلوط نموده یعنی برای سه پیمانه از دو مخلوط یك پیمانه سیمان سفید یا معمولی را با آب مخلوط كرده تاخمیری نسبتا رقیق تهیه شود سپس خمیر را با كمچه آهنی یا چوبی روی آسترها مالیده و با پاشیدن آن به وسیله قلم مو روی آن را با تخته ماله های چو بی ماساژ داده تا زیر تخته ها صاف و موج آن گرفته شود چنانچه بنا به تشخیص استاد كار احتیاجی به خط كشی وبه فرم های مختلف داشته باید پس از اتمام نرمه كشی ذكر شده آماده خط كشی و شیار زنی شده است پس از خاتمه یافتن كل آستر ونرمه كشی تزیین رویه آن با مصالح ورنگهای مختلف امكان پذیر است.

 

پاركت سازی

 

برای ساخت پاركت های چوبی یك بنا ابتدا روی موزائیك ها ویابتو ن زیر پاركت را با دستگاه های كف ساب ساییده وكاملا صیقل می نماید ونیزلبه های موزائیك ها را همواره نموده سپس با خمیری نظیر خمیرهای شیمیایی یا چسبی یا سیمانی یك قشرروی موزاییك ها را ماستیك نمودن و سپس با شمشه فلزی خیلی دقیق خمیر را جا بجا كرده وشمشه را روی آنها گردانیده تا اطمینان حاصل شود زیر پاركت ها كاملا صاف شده48 ساعت بعد روی خمیر خشك شده را صیقل داده و كاملاصاف می نمایند بعد پاركت های چوبی كه به  قالب های 25 ×25 سانتیمتر با تكه های دو و نیم سانتیمتر از چوب ملچ، ممرز و افرا ،گردو ، راش ، چنار و چوب فوفل و غیره تهی شده را با در نظرگرفتن راه چوب یعنی راه های راست و راه پود خلاف جهت یك دیگر در كارخانه نجاری و پاركت سازی به هم متصل گردیده وروی آن یك ورق كاغذ به طور موقت چسبانده آن را باچسبهای شیمیایی ویا گندمی روی كف می چسبانند برای اطمینان در چسبندگی كامل غلطك های سنگین را بر روی آن حركت می دهند تا اطمینان حاصل شود پاركت كاملا بر روی زمین چسبیده است 48 ساعت آن روی پاركت ها را به وسیله ماشین سمباده كه قطر قرص آن بزرگ باشد ساییده وتمام قطعات را با هم یكنواخت و یك رو ویك سطح می نمایند. پس از تمیز كردن روی پاركت ها و

 

برداشتن گردو خاك ناشی از كار روی آنها را كاملا با ماستیكی تركیب شده از خاك اره نرم از جنس و رنگ همان چوب و چسب سفید یا سرشوم هم رنگ تنظیم شده است تمام سطح پاركت ها را پوشانیده  به طوریكه تا نیم میلیمتر روی پاركت ها ماستیك بماند 44 ساعت بعد به وسیله ماشین سمباده كه قرص آن بزرگ و از قطعات پارچه ی برخوردار باشدو نام این دستگاه پولیش قلمداد شده است با ماشین نام برده كاملا روی پاركت را صیقل داده تا اطمینان حاصل شود سطح پاركت ها كاملا یكنواخت و یك رنگ است .پس از برداشتن قشر روی آنها و نظافت سطح پاركت یك قشر سیلومات با تینر فوری 4. محلول گشته آنرا به منظور پركردن چشمه ها با دستگاه پیستوله روی پاركت می باشندپس از خشك شدن سیلر مجددا با ماستیك گفته شده لكه گیری كرده و دوباره روی آن را پولیش می نمایند تا تشخیص داده شود زبری و پرز چوب ها گرفته و چشمه های آن نیز از سیلر پر شده است . برای پاشیدن قشر آخر رنگ لازم است در اولین مرحله درب ها وپنجره ها را بسته نگهداشت و كلیه راه نفوذ گردو خاك را مسدود نموده و پس از نظافت كردن كامل موقع زیر رنگ كیلر را با تینر فوری محلول ودر پیستوله های سالم ریخته و از یك سر پاركت به طور نازك یك قشر نیم میلیمتری روی كار می پاشند پس از اتمام رنگ پاشی كل سطح برای 24 ساعت درها را بسته نگهداشته سپس با دستگاه پولیش كه دور قرص دایره آن از پارچه پوشیده شده باشد كل سطح پاركت را پولیش وصیقل داده تا تشخیص داده شود سطح پاركت ها كاملا نرم و رنگ شیشه ای روی آنرا گرفته است .

 

از این هنگام تا 48 ساعت نباید روی پاركت ها عبور نمود وپس از 48 ساعت كف ساختمان پاركت شده برای بهره برداری آماده است .

 

ایزولاسیون

 

برای ساخت بام ابتدا روی سقف بتونی را از هر گونه گچ تمیز كرده و نخست باید محل نصب ناودانها مشخص و پس از نصب نرده و یا دوره چینی با پوكه معدنی كه یك نوع خاك سبك وزن است ویا از پوكه صنعتی كه از ضایعات كارخانجات است را با مخلوط نمودن 5 پیمانه پوكه و1 پیمانه سیمان معمولی مخلوط با آب كروم بندیها انجام می پذپردو چنانچه پوكه در دسترس نبود میتوان از خرده های آجر یا خاك شن دار پرمی كنند . مهندس ناظر ساختمان مواظب است مقاومت را با احتساب به وزن مصالحی كه برای شیب سازی مصرف می نماید قوی تر بگیرد .پس ازاتمام كروم بندی و در نظر گرفتن شیب آبروها وسط كروم ها را از همان پوكه وسیمان پر می نمایند و روی آن را با شمشه و ریسمان مسطح و كنترل می كنند بعد از آماده شدن پشت بام تا 48 ساعت برای خود گیری سیمان مصرف شده آب پاشی لازم است .بعد از آماده شدن شیب سازی ایزالاسیون انجام می شود .

 

ایزولاسیون قیری

 

بهترین ایزولاسیون برای بام ها در این زمان مخصوصا وضع جوی ایزولاسیون گونی قیری می باشد .قیر را با حرارت لازم رقیق نموده و روی بام می مالندسپس گونی های سالم درجه یك را از پائین به بالا چسبانیده می شود .نصب این گونی ها از بالا به طرف ناودانها هدایت می شود .لایه گونی دوم خلاف جهت یعنی چنانچه لایه زیر طولی چسبانده شده باشد لایه رو عرضی انجام می گیرد وگونی ها مجددا با قیرآغشته می گردند و پس از كنترل كلیه درز ها وبندهای گونی ها در این هنگام آماده آسفالت ریزی یا موزائیك می باشد.

 

ایزوگام ورقی

 

ورق لاستیكی شكل به صورت لوله در بازار موجود است . پس از كنترل كلی و ریسمان كشی لوله ایزولاسیون را از یك سر روی  بام می چسبانند سپس با چراغ حرارت دهنده درزها را با هم جوش می دهند و با خمیر روی بام را لكه گیری نموده تا امكان آزمایش آبگیری بام را میسر سازد .

 

آزمایش بام

 

برای اطمینان كامل در سلامت بام معمار می توانددهانه ناودانها را با گل رس ورزیده شده یا ملاتی دیگر گرفته و روی بام را به صورت استخر آب گذارده 24 ساعت بعد اگر  رطوبت به زیر سقف سرایت نكندایزولاسیون معتبر است .

 

تیرچه بلوك

 

برای اجراء سقف تیرچه بلوك ابتدا تیرچه های ساخته شده از میله گرد آجدار و زیر آن از فوندوله های سفال یا بتون است را به بالای ساختمان حمل می نمایند سپس زیر تیرچه ها به فاصله های حداكثر

 

120سانتیمتر چوب كشی نموده و به وسیله شمعها فلزی یا چوبی بار سقف به زمین منتقل می شودسپس بلوكه های كه از سفال یا سیمان و ماسه تهیه شده است در فاصله تیرچه ها چیده می شود و وسط دهانه را مقداری كه نبایداز كل عرض دهانه كمتر باشد بالا گرفته این بالازدگی به منظور خستگی بتون سقف در نظر گرفته می شود و آن را در اصطلاح معماری چتر می گویند چتر فوق پس از چند سال خستگی بتون و تحمل فشار به صورت صاف در خواهد آمد  در پایان آرماتور تقسیم فشار در جهت خلاف تیرچه روی بلوكه ها با فاصله حداقل 40  سانتیمترنصب ورودی سقف را از بتون سالم پر می سازند تا موقعی كه روی بلوكه ها بتون ریزی شود .هنگام بتون ریزی نیز ویبراتوربرای ارتعاش و دفع هوای بتون الزامی است و اگر نبود با قطعه چوبی به صورت تخماق به بتون ضربه می زنندتا هوای بتون خارج شود  و نیز فشرده گردد. بتون نام برده تا 12 روز نیاز به آب پاشی دارد و هنگامی كه ترك های سطحی روی بتون دیده شود به وسیله دوغاب سیمان پر می شود ترك ها نیز به مقاومت سقف آسیبی نمی رساند .

 

سقفهای كاذب

 

سقف كاذب یعنی سقف دوم كه در مقابل فشار ضعیف ساخته می شود  و معمولا زیر طاق به وجود می آید زیرا كانال كشی ها لوله های برق و غیره از زیر سقف عبور می نماید به این منظور شاخه های فلزی از سقف به پائین ارتباط داده می شودبعد ازاتمام وكنترل كلیه كانالها   لوله ها وغیره با آهن های سپری یا نبشی یك سقف كاذب زیر كانالها به وجود می آورندكه آنها نیز به نوبه خود به شاخه های پائین آمده متصل می گردد. پس از كنترل آهن كشی ها تورفلزی مخصوص بنام رابیز را با سیم های نرم آرماتور بندی به آهن كشی های سقف  كاذب پیوسته می سازند در خاتمه روی آن را از یك قشر خاك و گچ به ضخامت حداقل یك سانتیمتر می پوشاننددر این صورت زیر سقف كاذب شمشه كاری می شود وسقف را برای سفید كاری و گچ بری آماده می سازند .

 

آگوستیك

 

برای ایجاد سقف آگوستیك یعنی طاق دوم ابتدا میله های فلزی را از سقف به پا ئین ارتباط می دهندو سپس چوب های كه باید از چوب روسی پخته شده تهیه گردد و آنها را با اندازه مشخصی به زیركانال ها  با قطعات فلزی ارتباط می دهندچون اندازه تقریبی آگوستیك ها 40 ×40 سانتیمر می باشد پس فاصله چوب ها از وسط تا آكس  به اندازه آگوستیك ها تقسیم می شودو برای انجام این كار از چوب ها ریسمان كشی شده كه كاملا دقت در عمل لازم است پس از كنترل آگوستیك هاكه معمولاجنس آنهاازمقوا ،پلاستیك، یونولیت،پلاستوفوم وغیره است و دراشكال گوناگون سوراخدارویانقشه های برجسته تهیه  شده را با میخ های سنجاقی بی كله زیر چوب ها نصب می نمایند.

 

اصطلاحات معماری

 

ترانشه ،پی كنی و شیار زنی دیوارها را ترانشه می گویند.

 

شالوده ،شفته ریزی و پر كردن زیردیوارها راشالوده می گو یند .

 

مثنی ،سنگ چینی وبالاآوردن كف از روی زمین را مثنی می گویند

 

ازاره ،دور پائین هر ساختمان چه در داخل وچه در خارج تا یك متری ازاره نامیده می شود . 

 

درگا،به دربهای ورودی چوبی درگاه می گویند .

 

پاشنه ،لولا های زیر و بالای لنگه درب پاشنه نام دارد .

 

پكتفه ،قطعات آجریاخشت را برای یكنواخت كردن دیوار با ملاتی مناسب به دیوار می چسبانند و روی آن را یكنواخت میكنند را پكتفه می گویند .

 

اندود یاپلاستر، به ملاتی كه روی دیوارها مخصوصا منابع مالیده می شود اندود یا پلاسترمی گویندكه ازسیمان وخاكه سنگ وماسه تهیه می شود.

 

آهك سیاه ،ملات مخلوط شده از آهك شكفته و خاكستر ولوئی گیاهی آبرا آهك سیاه می گویند كه بجای ملات سیمانی در منابع استفاده می شود.

 

اسكوپ ، به قطعات فلزی كه به پشت سنگ متصل می سازند وسنگ را به دیوار مربوط می كنند اسكوپ می گویند.

 

كروم ، به قطعه نشان گچی یا گلی ویا سیمانی كه برای منظم نمودن  اضلاع ودستور شمشه گیری گذارده وسر مركز نما سازی دیوار وكف می باشد كروم می گویند .

 

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran construction Engineering management association

ملات باتارد

 

از اختلاط آهك و سیمان وماسه ملاتی بدست می آیدكه ملات باتارد می گویند.مقاومت این ملات در صورتی كه آجر آن كاملا شاداب وپس از انجام كار آب پاشی شده باشد بهترین ملات تشخیص داده شده است .برای تهیه ملات باتارد بهتر است تمام مواد متشكله را با هم مخلوط نموده و بعد آب به آن اضافه شود و پس از به هم زدن و اختلاط قابل استفاده است . آهك شكفته آن باید الك شود و درملات سیمان از زمان اختلاط تا 3 ساعت قابل مصرف می باشد و پس از این زمان فاسد شده و قابل مصرف نیست ولی ملات باتارد تا  5 ساعت خودگیرمی شودزیرا مواد آهنی و گچی داخل سیمان ازبین می رود ونقش ملات این است كه بدون این كه باعث تضعیف ساختمان شود فضاهای خالی را پر می كنددر ضمن سیمان بدون ماسه قابل مصرف نیست ولی وجودماسه برای خودگیری سیمان لازم است چون سیمان بدون شن وماسه خودگیری نخواهد شد چنانچه سیمان به تنهای استعمال گردد پس از 24 ساعت به صورت ورقه ورقه در می آید و متلاشی می گرددپس سیمان وماسه در مصرف با هم لازم هستند .



ادامه مطلب ادامه مطلب

مقاوم سازی ساختمانها از تئوری تا عمل

-
-
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
کلیات:

به هرحال مسأله مقاوم‌سازی در هر دو زمینه (چه ساختمان‌های قدیم و بافت فرسوده و چه ساختمان‌های نوساز) مطرح می‌باشد. در مورد نوسازی ساختمان‌ها نیاز به ضوابط منسجم‌تری برای کنترل دقیق طراحی، ساخت براساس نقشه‌های اجرائی، جوشکاری صحیح و بتن‌ریزی قابل اعتماد وجود دارد مخصوصاً حتی پس از محاسبات و طراحی مناسب، ضعف جوشکاری در ساختمان‌های فلزی و کم بودن مقاومت بتن در سقف و پی ساختمان‌های فلزی و در کل ساختمان‌های بتنی، معضل بزرگی می‌باشد و هیچ نوع کنترلی بر آنها وجود ندارد. قابل ذکر است که اکثر بتن‌های مصرفی در ساختمان‌های ساخته شده حتی در چند سال اخیر از مقاومت محاسباتی ضعیف‌تر هستند و در هنگام وقوع زلزله، فجایع جبران ناپذیری را بوجود خواهند آورد. در حالی‌که نزد مردم، اسکلت بتنی ساختمان مقاوم‌تری را تداعی می‌نماید. «شن و ماسه شسته نشده، دانه‌بندی غلط، کم بودن عیار سیمان، شل و پر آب بودن بتن برای بتن‌ریزی راحت‌تر با پمپ و ...»، همگی باعث کاهش مقاومت بتن می‌شوند. شرکت‌های تولید بتن، در صورت کاستی مقاومت بتن از میزان تعهد شده، تحت شرایطی فقط حاضر به پرداخت بهای بتن می‌باشند و خسارات وارد بر ساختمان را نمی‌پذیرند. پیشنهاد می‌شود چنین امری مستوجب برخورد کیفری از طریق قوه قضائیه باشد.

هرچند بین کسانی که در تهیه ملزومات و آهن آلات و بتن عمداً کوتاهی می‌نمایند و آنان که در این مورد دریغ نمی‌ورزند ولی به علت عدم اطلاع فنی لازم، ساختمان آنها در اجرا ضعیف است تفاوت بسیاری وجود دارد ولی شاید در هنگام وقوع زلزله، سرنوشت هر دوی آنها یکی، یعنی نتیجه تخریب ساختمان و بروز فاجعه انسانی و مالی باشد بنابراین لحاظ نمودن ضوابط قوی‌تر اجرائی و نظارتی و کنترل مضاعف بسیار ضروری به نظر می‌رسد. در جائی که شهرداری گزارش مهندس ناظر مبنی بر عدم خلاف در متراژ ساختمان را با بازدید مضاعف عوامل شهرداری کنترل می‌نماید می‌بایست در مورد اصل بسیار مهم‌تر یعنی استحکام ساختمان، این کنترل مجدد و مضاعف نیز وجود داشته باشدت و تنها به گزارش مهندس ناظر اکتفا ننماید، چون شرایط ساخت و ساز و مسائل تحمیلی از طرف مالک و کارفرما، متأسفانه بنیان‌های این‌گونه نظارت را به کلی سست نموده است و نباید با طرح مسائل شعارگونه از واقعیت آن اجتناب نمود.

مسأله مهم بعدی، قطعات الحاقی و غیر باربر ساختمان مثل دیوارهای اطراف و تیغه‌ها، دست‌انداز بام و بالکن و پنجره و شیشه مخصوصاً نماهای شیشه‌ای می‌باشد که به علت عدم اتصال کافی به سازه ساختمان در اثر وقوع زلزله حتی مواقعی که ساختمان از نظر اسکلت مقاوم باشد، «احتمال جدائی و ریزش» آنها به داخل و خارج ساختمان وجود دارد و حتی در برخی موارد آوار و شیشه بر سر افرادی که در حال خروج از ساختمان هستند فرو ریخته و باعث جراحت و یا فوت آنها گردیده است. باید آیین‌نامه‌های اجرائی برای اتصال کامل این عناصر به سازه ساختمان ارائه گردد و در مورد نماهای شیشه‌ای نیز تجدیدنظر اساسی صورت پذیرد. مسأله مهم بعدی بازسازی ساختمان‌های فرسوده می‌باشد که ظاهر شکیلی به آن می‌دهد و ضعف‌های سازه‌ای آن‌را می‌پوشاند و این در حقیقت خواسته یا ناخواسته نوعی تقلب در ساخت و فروش به حساب می‌آید. در حالی‌که شهرداری‌های مناطق به هیچ وجه نباید به ساختمان‌هایی که استحکام واقعی سازه‌ای ندارند اجازه بازسازی بدهد.

مقاوم‌سازی:

مقاوم‌سازی در مورد ساختمان‌های بسیار قدیمی که عمدتاً متشکل از دیوار باربر و بعضاً همراه با یک نیمه اسکلت فلزی هستند به علت هزینه‌های بالا و مشکلات اجرائی اگر محال نباشد به غیرممکن نزدیک است. در مورد ساختمان‌های نیمه قدیمی و بعضاً جدیدتر، که به صورت اسکلت بتنی اجرا شده، به علت پوشش میلگرد در داخل بتن و عدم دسترسی آسان به آن و عدم وجود مصالحی که به راحتی به بتن اتصال یابد، تشخیص موارد ضعف و همچنین مقاوم‌سازی آن بسیار مشکل بوده و اجرای ورق و پروفیل فلزی جوشکاری شده روی اسکلت بتنی به صورت وصله و پینه راهگشا نخواهد بود، هرچند در کیفیت و مقاوم بودن بتن مصرفی نیز باید جداً شک نمود.

در ساختمان‌های اسکلت فلزی به علت ماهیت آن، اجرای مقاوم‌سازی عملی‌تر است، لیکن به دلیل هزینه زیاد و تخریب قسمت‌های زیادی از نازک‌کاری و سفت‌کاری برای دسترسی به تیرها و ستون‌ها و اتصالات، و همچنین چند واحدی بودن ساختمان‌ها و عدم حصول توافق هماهنگ در این مورد بین مالکین واحدها، معمولاً از اجرای آن اجتناب می‌ورزند، و در صورت اجرا نیز رسیدن به یک نتیجه ایده‌آل ممکن نمی‌باشد.

در این‌گونه موارد، گزینه بهتر، تخریب و نوسازی کامل ساختمان می‌باشد. به هرحال وضعیت فونداسیون و مقاومت آن در برابر نیروی زلزله نیز باید بررسی گردد.

مدارس:

بنابر مطالب فوق‌الذکر، مقاوم‌سازی در مورد ساختمان‌های خصوصی، عملاً در سطح کلان مطرح نمی‌باشد و ساختمان‌های عمومی، مخصوصاً مدارس و بیمارستان‌ها، حائز اهمیت بیشتری هستند.

به طور مثال اگر زلزله نسبتاً شدید در ساعت 11 صبح اتفاق بیفتد در ساختمان‌های مسکونی قدیمی که عمدتاً به صورت دو طبقه مسکونی می‌باشند، تعداد 4 الی 5 نفر ساکن هستند در حالی‌که در یک مدرسه بین 300 الی 800 نفر در حال تحصیل می‌باشند و چنین اتفاقی در این‌گونه ساختمان‌ها، فاجعه جبران‌ناپذیری را در پی خواهد داشت.

در یک بررسی کلی، ساختمان‌های وابسته به وزارت آموزش و پرورش را که صرفاً جهت موارد آموزشی استفاده می‌گردند، می‌توان به صورت ذیل تقسیم‌بندی نمود:

الف- مدارس بسیار قدیمی، که عمر آنها بیش از 30 سال است و متشکل از دیوار باربر و یا نیمه اسکلت فلزی می‌باشند. این نوع ساختمان‌ها عمدتاً فاقد عناصر مقاوم در مقابل زلزله مثل بادبند و قاب خمش‌گیر می‌باشد و هیچ‌گونه مقاومتی حتی در مقابل زلزله‌های کم شدت نیز نخواهد داشت.

ب- مدارس نسبتاً جدیدتر، که عمر آنها بین 15 تا 30 سال است و عمدتاً به صورت اسکلت فلزی اجرا شده‌اند لیکن نه دارای محاسبات و نقشه‌های مناسب بوده و نه در اجرای آنها رعایت اصول و استانداردهای لازم شده است و مقاومت آنها در مقابل زلزله به شبهات زیادی همراه است.

ج- مدارس جدید، که عمدتاً بعد از سال 67 الی 68 ساخته شده‌اند به علت وجود و اعمال آیین‌نامه‌های محاسباتی و اجرائی، از طرف سازمان‌های ذی‌ربط از وضعیت مناسب‌تری برخوردارند، لیکن به علت عدم کنترل دقیق اجرائی که ناشی از موارد مختلف است هنوز اطمینان کافی، حداقل نسبت به بعضی از آنها وجود ندارد.

د- ساختمان مدارس غیردولتی و غیرانتفاعی و آموزشگاه‌های خصوصی، ‌که مجوز آنها آموزشی نبوده است و در انتخاب ساختمان این مؤسسات صرفاً کمیت و مقدار فضاهای مورد نیاز، بررسی شده و هیچ‌گونه کنترل کیفیت و استحکام سازه در مورد آنها اصلاً و اساساً مطرح نبوده است. بنابراین ساختمانی که چه بسا برای استفاده مسکونی یا اداری (با بار زنده آیین‌نامه 200 یا 250 کیلوگرم بر مترمربع) نیز فاقد استحکام مورد نیاز می‌باشد بعد از بازسازی مورد بهره‌برداری آموزشی (با بار زنده 350 کیلوگرم برای کلاس‌ها و 500 کیلوگرم برای راهروها و 1000 کیلوگرم بر مترمربع برای مخازن کتاب) قرار گرفته است. 

چه باید کرد:

این امر باید با همکاری وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی، وزارت آموزش و پرورش، سازمان توسعه و نوسازی مدارس کشور، شهرداری و سایر سازمان‌های ذی‌ربط صورت گرفته و مراحل ذیل پیشنهاد می‌گردد؛

1- تهیه و ارائه ضوابط و آیین‌نامه و بخش‌نامه‌های اجرائی توسط سازمان‌های ذی‌ربط

2- بهره‌گیری از مهندسان عمران دارای پروانه اشتغال به کار سازمان نظام مهندسی جهت انجام این امر مهم، که آنان پس از تهیه گزارش از وضعیت موجود، طرح و نقشه‌های اجرائی مقاوم‌سازی را ارائه نمایند. حق‌الزحمه این موضوع می‌تواند به‌ صورت ارائه سهمیه متراژ اضافی تشویقی (محاسباتی) مهندسین موردنظر تهاتر گردد.

3- بررسی و تأیید طرح و نقشه‌ مربوطه در یک هیأت عالی نظارتی و یا توسعه مهندسان مشاور مورد تأیید وزارت مسکن و شهرسازی و شهرداری.

4- اجرای آن در زمان تعطیلی مدارس به خصوص در تابستان توسط گروه‌های اجرائی مجرب.

هزینه‌های مربوط به عملیات اجرائی شامل دستمزدها و مصالح مصرفی می‌باشد. هزینه مصالح مصرفی در چنین مواردی به نسبت کل هزینه ناچیز به نظر می‌رسد. (به طور مثال با نصب و جوشکاری یک لچکی به صورت ورق مثلثی کوچک به وزن تقریبی یک کیلوگرم، مقاومت برشی تکیه‌گاهی یک تیر اصلی را می‌توان بسیار برابر افزایش داد).

ولی دستمزدها مقادیر بیش‌تری نسبت به مصالح را در بر می‌گیرند و در کل با هزینه‌های نسبتاً متوسط و معقولی، می‌توان عمل مقاوم‌سازی مناسبی را در چنین ساختمان‌هایی انجام داد.

در مراحل بعدی، این روش را می‌توان برای مجتمع‌های بیمارستانی و اداری و یا عمومی که با ارباب‌رجوع بیشتری درگیر هستند انجام داد.

انجمن مهندسی و مدیریت ساخت ایران (ICEMA) Iran construction Engineering management association

وبلاگ : مقالات معماری و عمران



ادامه مطلب ادامه مطلب

مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر eclipse

مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر eclipse,مدیریت ساخت ,مدیریت پروژه, مدیریت پروژه های ساخت, مدیریت پروژه و ساخت,مدل سازی اطلاعات ساختمان,مدیریت ساخت
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به مهندسی و مدیریت ساخت پروژه است. |طراحی و توسعه:امیرحسین ستوده بیدختی|
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic