تبلیغات
مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر قرارداد

درحال مشاهده: مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر قرارداد

ادعونی
اهدای خون
موسسه محک
اهداء عضو

فیدیک و شرایط عمومی

1395/12/25
13:38
امیرحسین ستوده بیدختی
فیدیک و شرایط عمومی
مقدمه:
استفاده از شرایط عمومی تیپ فیدیک در سازمان برنامه و بودجه ایران، با اخذ وام از بانک جهانی در دهه ۴۰ خورشیدی (برابر با ۶۱-۱۹۶۰) شروع شد و با ترجمه کتاب قرمز به فارسی، مورد استفاده قرار گرفت.
فیدیک قرمز
مفاهیم مالک و کارفرما در فیدیک
در سال ۱۹۹۰ در کنفرانس سالانه ای که در نروژ برگزار شد، مقرر گردید تقسیم ریسک بین صاحب کار و پیمانکار صورت گیرد. در این کنفرانس استفاده از واژه مالک (owner) به جای کارفرما (client) برای اولین بار مطرح شد تا تفاوتی با مفهوم واژه کارفرما داشته باشد.
واژه کارفرما تمامی توانمندی ها در آن نهفته است و احتیاج به مشاور یا پیمانکار وجود ندارد.
کاررفرما مالک
کاررفرما مالک
کتاب قرمز فیدیک
شرایط عمومی پیمان برای ساخت فیدیک که تحت عنوان کتاب قرمز منتشر شده است، برای کارهای ساخت و ساز که طراحی آن توسط کارفرما یا نماینده او و مهندس مشاور انجام می شود توصیه شده است. تحت این قرارداد پیمانکار مسوولیت ساخت کارهایی که طراحی آنها توسط کارفرما انجام شده است را بر عهده خواهد داشت.
در ادامه با مقایسه کلیاتی از هر دو نوع قرارداد،سعی بر اشاره ی بندهای چالش زای شرایط عمومی پیمان در مقایسه با فیدیک خواهد شد.

 مهندسی و مدیریت ساخت  (ICEMA)  Construction Engineering Management



کلیات رویکرد نگارش کتاب قرمز فیدیک و مقایسه با رویکرد شرایط عمومی پیمان:
الف: در شرایط عمومی پیمان های بین المللی فیدیک، وظایف و تعهدات هر سه عامل قرارداد (مالک، مشاور، پیمانکار) به‌‌خوبی و به صورت دقیق و تشریحی تعریف شده و رویکرد تشریح این وظایف و تعهدات برای هر سه عامل یکسان بوده و هیچ تفاوت و تبعیضی به‌چشم نمی‌خورد.
فصل دوم این کتاب مر بوط به کارفرما، فصل سوم مربوط به مشاور و فصل چهارم مربوط به پیمانکار است.
عنوان های سه گانه فوق یکسان بوده و فقط نام عامل مربوط به هر فصل متناسب با همان فصل به کار رفته است.(Contractor, Engineer, Employer)
مدیریت قراداد
سرفصل‌های شرایط عمومی پیمان
در شرایط عمومی پیمان قراردادهای عمرانی ایران، کلا سرفصلی برای تعهدات مشاور نیامده و برای پیمانکار در فصل دوم عنوان ” تاییدات و تعهدات پیمانکار” آمده است در حالیکه برای کارفرما عنوان ” تعهدات و اختیارات کارفرما” در فصل سوم ذکر شده است.
همین تفاوت سرفصلی حاکی از تفاوت بین جایگاه‌های دو طرف قرارداد بوده و نامتوازن بودن این دو جایگاه را به‌خوبی نشان می‌دهد.
تقسیم منافع در فیدیک
ب: در شرایط عمومی پیمان‌های بین المللی، منافع هر دو طرف صاحب کار و پیمانکار به‌خوبی لحاظ شده و طرفین با امضای این شرایط قراردادی به یک توافق‌نامه که اساس آن همکاری دو طرف با هم و نتیجه آن نیز برنده بودن هر دو طرف قرارداد خواهد بود.
شرایط عمومی پیمان: پیمانکار موظف است، کارفرما می‌تواند
در شرایط عمومی پیمان، پیمانکار برای انجام تعهدات خود موظف به تحویل ضمانت نامه بانکی است و با وجود اینکه حتی برای خروج تجهیزات کاری تحت مالکیت و متعلق به خود از کارگاه باید مجوز مشاور و کارفرما را داشته باشد، ولی باز هم در ماده‌های مربوط به رسیدگی‌ صورت وضعیت‌های ماهانه، همه نوع اختیار عمل به کارفرما و مشاور کارفرما داده شده است.
در مقابل برای مقید نمودن کارفرما به انجام تعهدات خود هیچ‌گونه تضمینی وجود نداشته و برای پیمانکار حقی جهت طرح ادعای خسارت ناشی از عدم انجام تعهدات کارفرما پیش بینی نشده است.
مدیریت ادعا
درحالیکه این موارد در شرایط عمومی قرادادهای بین المللی (کتاب قرمز فیدیک) تا حدود بسیار قابل قبولی لحاظ شده است.
در مطالب بعدی سعی می‌شود به مساوی بودن طرفین قرارداد و تکریم پیمانکار در قراردادهای بین المللی پرداخته و درخواست حق افزایش پیمان و اختیارات پیمانکار را در این زمینه نشان دهیم.
مقایسه بندهای مربوط به تعهدات پیمانکار در شرایط عمومی پیمان با موارد مشابه در کتاب فیدیک قرمز:

بندهایی که مورد بررسی قرار خواهند گرفت مربوط شرایط عمومی پیمان است که نمونه‌هایی از تفاوت‌های موجود با فدیک قرمز را در زیر تشریح می‌نماییم.
۱)چرا صلاحیت نداره آقای مشاور؟(مادتین ۱۷ و ۱۸ شرایط عمومی پیمان)
عدم صلاحیت
در خصوص نقش نماینده مشاور یا دستگاه نظارت در تأیید صلاحیت و دستور برکناری کارکنان پیمانکار که این دستور شامل رئیس کارگاه هم می‌گردد. شرایط عمومی قراردادهای بین‌المللی فیدیک بر خلاف شرایط عمومی پیمان که در ماده ۱۷ و ۱۸ بدون ذکر معیار خاص، حق درخواست اخراج کارکنان و یا تعویض رئیس کارگاه را به ناظر و نماینده مشاور داده است، در ماده ۶٫۹ چهار معیار را برای احراز شرایط عدم صلاحیت کارکنان و یا رئیس کارگاه مشخص کرده است.
به‌گونه‌ای که در صورت احراز هر کدام از این چهار شرط، نماینده مشاور تقاضای جایگزینی را خواهد کرد. این چهار شرط عبارتند از:
در بی‌دقتی در انجام کارهای محوله و سوء رفتار پافشاری کند،
وظایف خود را از روی مسامحه و به‌طور ناقص انجام دهد،
از انجام کارهای محوله به وی در ارتباط با اجرای قرارداد ناتوان باشد،
در عدم رعایت بهداشت، ایمنی و حفاظت از محیط زیست پافشاری کند.
طبق مفاد بند فوق، تنها در صورت برقراری یکی از شروط فوق در هر کدام از کارکنان، پیمانکار نسبت به جایگزینی، شخصی مناسب اقدام خواهد کرد.
۲) کارمو کِی صورت جلسه می‌کنی؟(ماده ۱۹ شرایط عمومی پیمان)
در خصوص صورت‌برداری از کارهایی که پوشیده می‌شود توسط ناظر مقیم، در ماده ۱۹ بند “ب” شرایط عمومی پیمان آمده است که:
پیمانکار باید قبل از پوشاندن کارها صورت‌جلسه انجام کار را از ناظر مقیم دریافت کند.
صورت جلسه
و در این‌جا عنوان نشده است که اگر ناظر مقیم با تأخیر برای انجام این صورت‌جلسه حاضر شد و کار به تأخیر افتاد، ضررهای ایجاد شده را چه کسی و چگونه جبران خواهد کرد. در بند ۷٫۳ و ۷٫۴ کتاب قرمز فیدیک ضمن تعیین زمان ۲۴ ساعت برای انجام این کار پس از اعلام پیمانکار، به پیمانکار این حق داده شده است که با تقدیم نامه به همراه مستندات لازم، در خصوص دو مورد زیر ادعاهای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی نماید:
1-افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
۲-پرداخت هزینه‌های ناشی از این تأخیر باضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.
۳) از اینجا که من میگم بخر!(ماده ۲۰ شرایط عمومی پیمان)
محدودیت
بند “ب ” ماده ۲۰ شرایط عمومی پیمان که به کارفرما این حق را داده است که منبع تأمین مصالح پیمانکار را تغییر دهد.
بر خلاف این موضوع، در فصل ۷ کتاب قرمز فیدیک تحت عنوان Plan, Material and Workmanship در بندهای ۷٫۱ الی ۷٫۸ که راجع به نحوه تأمین و کیفیت و روش‌های بازرسی توسط مشاور می‌باشد، تنها به انجام تست‌ها و تطبیق با مشخصات فنی و خواسته‌های قراردادی تاکید شده است. در این بندها کارفرما به هیچ وجه حق دخالت در محل تأمین مصالح را ندارد. تنها در صورتی که مصالح، خواسته‌های فنی پروژه را تأمین نکنند، تغییر کیفیت مصالح در دستور کار قرار خواهد گرفت و نه تغییرمنابع.
۴)ماشین‌آلاتت همینجا میمونه (ماده ۲۰ شرایط عمومی پیمان)
توقیف ماشین آلات
در باب خروج ماشین‌آلات و ابزار در بند ماده ۲۰ شرایط عمومی پیمان خروج هرگونه ماشین‌آلات و ابزار از کارگاه، منوط به اخذ مجوز از نماینده مشاور شده است. در بند ۱۴٫۷ شرایط عمومی قرادادهای بین المللی فیدیک این محدویت فقط منحصر به تجهیزات اصلی (Major Items) شده و ماشین‌آلات حمل تجهیزات و پرسنل نیز به صراحت مستثنی شده‌اند.

۵) تا کِی مراقبش باشم؟ (مادتین ۲۱ و ۳۹ شرایط عمومی پیمان)
مراقبت از کارگاه
در ماده ۲۱ شرایط عمومی پیمان و در بند “الف” آن، مسئولیت نگهداری کارگاه تا زمان تحویل موقت به‌عهده پیمانکار گذاشته شده است. چه در این ماده و چه ماده ۳۹ که مربوط به تحویل موقت پروژه است هیچ اشاره‌ای به این موضوع نشده است که چنانچه مراحل تحویل موقت شامل انجام آزمایشات لازم و استقرار نیروهای بهره‌بردار یا حداقل اکیپ نگهبانی و نگهداری از پروژه از طرف مشاور و کارفرما انجام نشد، پیمانکار تا چه زمانی باید صبر کند و هزینه‌های مربوط به نگهبانی و نگهداری را چگونه دریافت نماید.
فصل ۱۰ کتاب قرمز فیدیک مراحل انجام تحویل پروژه را به‌طور بسیار کامل و دقیق لحاظ کرده و در بند ۱۰٫۳ مجدداً این جمله را که در بخش‌های دیگر این کتاب نیز به کرات مورد استفاده قرار داده، در مورد تأخیر در انجام مراحل تحویل پروژه توسط مشاور و کارفرما آورده است:
چنانچه مراحل انجام آزمایشات جهت تحویل کار پس از ارسال نامه پیمانکار از مدت مشخص شده در بندهای قبل بیشتر به‌طول انجامد و پیمانکار از این تأخیر آسیب دیده و متحمل ضرر و زیان شود، با تقدیم نامه به همراه مستندات لازم در خصوص دو مورد زیر ادعای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی کند:
1- افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
۲- پرداخت هزینه‌های ناشی از این تأخیر باضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.

۶) تو قراردادت هست، انجام بده (ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان)
تغییرات
افزایش و کاهش مقادیر کار در شرایط عمومی پیمان در ماده ۲۹ مورد بحث قرار گرفته است. مطابق این بند افزایش و کاهش هر کدام می‌تواند ۲۵% مبلغ اولیه پیمان را شامل شود. شرایط عمومی قراردادهای بین‌المللی فیدیک در بند ۱۳٫۱ بدون اینکه سقفی را برای این افزایش و کاهش تعیین کرده باشد، هرگونه تغییری را پس از اعلام توسط مشاور، منوط به پذیریش پیمانکار نموده است.
۷) خواب پول من چی میشه؟ (ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان)
تاخیر تادیه
در شرایط عمومی پیمان مطابق ماده ۳۷، صورت وضعیت‌های موقت پیمانکار باید طی مدت مشخص تعیین شده و پرداخت شود.
صرف نظر از اینکه نحوه رسیدگی‌ها با چه کیفیت و وضعیتی انجام می‌شود، در صورتی که کارفرما و مشاور در رسیدگی و پرداخت صورت وضعیت‌ها تأخیر داشته باشد، پیمانکار در عمل از انجام عمل ساقط شده در حالیکه شرایط عمومی پیمان در این مورد سکوت اختیار کرده است.
در فصل ۱۴ کتاب قرمز فیدیک که شرایط پرداخت صورت وضعیت‌ها را روشن نموه است علاوه بر اینکه سعی شده انجام رسیدگی‌ها کاملاً یکدست و توسط مشاور باشد و کارفرما بر خلاف تبصره ۱ ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان دخالت مستقیمی در انجام رسیدگی‌ها نمی‌کند.
در بند ۱۴٫۸ قید شده است که چنانچه در پرداخت‌ها تاخیری رخ دهد، مدت تأخیر برای همان مبالغ پرداخت نشده به‌عنوان مدت سرمایه‌گذاری در پروژه تلقی شده و پیمانکار مطابق قوانین بانکی کشور محل پروژه مشمول دریافت سود بانکی این سرمایه‌گذاری بر طبق فرمول‌های جاری آن کشور می‌گردد. این مورد در پرداهت صورت وضعیت قطعی نیز صادق است.
۸) اعدام پیمانکار (ماده ۴۶ شرایط عمومی پیمان)
اعدام ماده 46
ماده‌های ۴۶ و ۴۸ شرایط عمومی پیمان که ناظر بر شرایط فسخ پیمان توسط کارفرما می‌باشد، عملاً مشابه انهدام سازمان پیمانکار است.
طبق این ماده‌ها کارفرما بلافاصله ضمانت‌نامه‌های حسن انجام تعهدات و کسور وجه الضمان پیمانکار را ضبط و کلیه امکانات و دارایی‌های پیمانکار در کارگاه را در اختیار می‌گیرد. با انجام این کار در حالیکه پیمانکار عملاً از داشتن هر اختیاری ساقط می‌شود پروژه هم بلاتکلیف می‌ماند.
در فصل ۱۵ کتاب قرمز فیدیک در خصوص فسخ پیمان به‌صورت متفاوتی عمل می‌شود. اولاً تضامین پیمانکار به نفع کارفرما ضبط نمی‌شود و فقط کماکان نزد کارفرما باقی می‌ماند.
ثانیاً کارفرما با خلع ید پیمانکار خود با مصالح و امکانات موجود که از پیمانکار خلع ید شده در اختیار است و تأمین کسری مصالح و تجهیزات به صورت امانی و یا با استفاده از پیمانکار دیگر، پروژه را به انجام می‌رساند.
در انتهای پروژه هزینه‌های انجام شده به‌عنوان بدهکاری پیمانکار خلع ید شده و صورت وضعیت کارهای انجام شده به‌عنوان طلب یا بستانکاری وی تلقی می‌شود. چنانچه در بالانس بدهکاری و بستانکاری این عملکرد پیمانکار وجوهی را طلبکار شود به وی پرداخت می‌شود و چنانچه وجوهی را بدهکار شود باید بپردازد.
حال اگر این وجوه از طرف پیمانکار به کارفرما پرداخت نشود، کارفرما با فروش تجهیزات و ضبط تضامین وی این وجوه را تأمین می‌نماید. در این فرایند علاوه بر اینکه پروژه به اتمام می‌رسد به طرفین قرارداد صدمات کمتری وارد می‌گردد.
۹) به روباهه میگن شاهدت کیه؟ … (ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان)
حل اختلاف
موضوع حل اختلاف در شرایط عمومی پیمان همواره مورد اعتراض پیمانکاران بوده است. مطابق ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان مرجع نهایی حل اختلاف در قراردادهای عمرانی، شورای حل اختلاف در قراردادهای عمرانی شورای عالی فنی سازمان برنامه‌وبودجه است که با توجه به دولتی بودن آن به‌طور ذاتی نمی‌تواند بی‌طرف باشد.
این موضوع در فصل ۲۰ شرایط عمومی پیمان بین‌المللی فیدیک به این صورت دیده‌شده است که طرفین قرارداد یک هیئت حل اختلاف تحت عنوان (DB (Dispute Board به‌صورت مرضی‌الطرفین برمی‌گزینند.
نحوه انتخاب هیئت حل اختلاف (DB) در ماده ۲۰.۲ اینگونه پیش‌بینی شده است که هر کدام از طرفین یک شخص موجه مستقل، بی‌طرف و صلاحیت‌دار را انتخاب نموده و این دو نفر شخص سوم را که رییس هیئت خواهد شد انتخاب خواهند نمود.
طرفین قرارداد تمام ادعاها و اطلاعات مربوط به موضوع مورد اختلاف را به این هیئت سه نفره تحویل می‌دهند و این هیئت در زمان مشخص شده در همین ماده رأی خود را درباره موضوع صادر می‌نمایند. چنانچه هیئت حل اختلاف مزبور به هر دلیل در زمان معین شده موفق به انشای رأی نشوند، طبق ماده ۲۰.۳ موضوع اختلاف به داوری که طبق قوانین قضائی کشور میزبان تعریف و مشخص می‌شود ارجاع داده خواهد شد.
حسن این روش آن است که هیئت حل اختلاف بر خلاف مرجع حل اختلاف تعریف شده در ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان از بی‌طرفی کامل برخوردار است.
کلام آخر
نکته: موارد ضروری بسیاری هستند که در شرایط عمومی پیمان قراردادهای عمرانی ایران اصولاً مطرح نشده ولی در کتاب قرمز فیدیک وجود دارند که بالطبع مقایسه‌ای در این موارد انجام‌نشده است. مسائلی از قبیل فسخ پیمان توسط پیمانکار (فصل ۱۶ کتاب قرمز فیدیک) و پیمانکاران فرعی معرفی‌شده Nominated Subcontractors (فصل ۵ کتاب فیدیک قرمز) و بخش مربوط به ادعا یا Claim (بخشی از فصل ۲۰ کتاب فیدیک قرمز) ازاین‌دست مسائل هستند که در شرایط عمومی پیمان به‌هیچ‌روی نامی از آن‌ها آورده نشده است.
تساوی طرف‌های قرارداد در فیدیک

خلاصه‌ای از بندهایی که در کتاب قرمز فیدیک تساوی طرفین قرارداد و خصوصا اهمیت و تکریم پیمانکار را نشان می‌دهد با هم مرور می‌کنیم:
حق تالیف برای طرفین قرارداد در فیدیک
در بند ۱.۱۰ کتاب قرمز فیدیک برای اسناد و مدارکی که پیمانکار تهیه کرده و در اختیار کارفرما قرار داده است، برای پیمانکار حق تالیف درنظر گرفته شده. و تصریح گردیده که کارفرما و کارکنان کارفرما بدون اجازه پیمانکار حق تکثیر و توزیع نقشه‌ها، اسناد و مدارک تهیه شده توسط وی را نداشته و تنها حق دارند از این اسناد و مدارک فقط برا کارهای پروژه مطبوع استفاده نمایند.
حق تالیف
همین حق برای کارفرما در بند ۱.۱۱ محفوظ مانده و در این بند قید شده که پیمانکار و کارکنان پیمانکار حق استفاده از اسناد و مدارک تهیه شده توسط کارفرما را در خارج از موضوع قرارداد متبوع نخواهند داشت. در انتهای این بند آمده است که پیمانکار این حق را دارد که از اطلاعات در دسترس، برای ارتقا دانش خود جهت استفاده در پروژه‌های دیگرش و یا برای افزایش توان ارزیابی شدنش در پروژه‌های دیگر استفاده نماید.
مسئولیت صاحب کار جهت برقراری همکاری در فیدیک
در بند ۲.۳ کتاب قرمز فیدیک تحت عنوان کارکنان کارفرما تصریح شده است که صاحب‌کار مسئول است تا اطمینان ایجاد نماید که کارکنانش و کارکنان دیگر پیمانکارانش که در محدوده طرح رفت و آمد دارند اولا در کار با پیمانکار کمال همکاری و همراهی را خواهند داشت و ثانیا مقرراتی را که پیمانکار در مورد ایمنی و محیط زیست وضع نموده است رعایت خواهند کرد.
همکاری
حق فسخ قرارداد برای پیمانکار در فیدیک
در بند ۱۶.۲ با عنوان فسخ قرارداد توسط پیمانکار، درست همانطور که در بند ۱۵.۲ شرایطی برای صاحب کار برای فسخ پیمان لحاظ شده، برای پیمانکار هم متناسب با تعهدات و اختیارات طرفین، شرایطی را برای اقدام جهت فسخ پیمان در نظر گرفته شده است. بدینصورت که چنانچه کارفرما به تعهدات خود، طبق لیستی که در همین بند معین شده به کارفرما برای عمل کردن به تعهداتش وقت می‌دهد و سپس در صورتی‌که کارفرما کماکان به تعهداتش عمل ننماید فسخ پیمان را اعلام و طبق ماده‌های بعدی جهت احقاق حقوقش اقدام می‌نماید.
فسخ قرارداد
در راستای تفاوت‌های شرایط عمومی ایران و فیدیک قرمز،موارد:
الف) تدقیق وظایف ارکان درگیر در پروژه
ب) تساوی منافع ارکان دخیل در پروژه
.
علل شکست پروژه‌ها
ج) پیمانکار به عنوان یک سرمایه ارزشمند در کتاب قرمز
در بسیاری از بندهای شرایط عمومی قراردادهای بین‌المللی فیدیک، برای اطمینان دادن به پیمانکار و در نتیجه تشویق وی به انجام تعهدات خودش، صاحب کار را ترغیب کرده است که به انجام به‌موقع تعهدات خود پایبند باشد. این رویکرد نشانگر اهمیت دادن فیدیک به پیمانکار به عنوان یک سرمایه ارزشمند جهت توسعه جوامع بوده و تکریم و باارزش جلوه دادن وی محسوب می‌شود.
سرمایه ارزشمند
در همین راستا در بندهای بسیاری حق پیمانکار را برای درخواست تمدید پیمان مدت زمان قرارداد و درخواست پرداخت افزایش هزینه‌های کار ناشی از تاخیر صاحب کار در انجام تعهداتش، مورد تاکید قرار داده است. نمونه‌هایی از این بندها از کتاب قرمز فیدیک به زیر قابل ملاحظه و تامل است:
تاخیر در تحویل اسناد
بند ۱.۹ با موضوع تاخیر در تحویل نقشه‌ها و دستورالعمل‌ها. در این بند تصریح شده است که چنانچه مشاور در تحویل نقشه‌ها و یا دستورکارها تاخیر داشته باشد، پیمانکار با تقدیم نامه به همراه مستندات لازم، در خصوص دو مورد زیر ادعای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی نماید:
افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
پرداخت هزینه‌های ناشی از این تاخیر به‌اضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.
تاخیر در تحویل اسناد
تاخیر در تحویل سایت پروژه
بند ۲.۱ با موضوع حق دسترسی به سایت، در این بند تصریح شده است که چنانچه کارفرما پس از ابلاغ قرارداد نتواند به موقع دسترسی پیمانکار به سایت را ایجاد نموده و در ایجاد این دسترسی تاخیر داشته باشد، پیمانکار با ارائه نامه به همراه مستندات لازم، در خصوص دو مورد زیر ادعای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی نماید:
افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
پرداخت هزینه‌های ناشی از این تاخیر به‌اضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.
تحویل سایت
کارفرما مسئول صحت ودقت نقاط تحویلی
بند ۴.۷ با عنوان پیاده کردن نقاط، در این بند تصریح شده است که کارفرما مسئول صحت و دقت نقاط نشانه تحویلی به پیمانکار است و اگر در صورت عدم صحت این نقاط تاخیرات اجرایی و یا سایر مشکلات برای پیمانکار پیش بیاید، پیمانکار با ارائه نامه به همراه مستندات لازم، در خصوص دو مورد زیر ادعای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی نماید:
افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
پرداخت هزینه‌های ناشی از این تاخیر به‌اضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.
پیاده کردن نقاط نشانه
شرایط غیر قابل پیش‌بینی و فیدیک
بند ۴.۱۲ با عنوان شرایط فیزیکی غیر قابل پیش بینی، در این بند تصریح شده است که چنانچه شرایط غیرقابل پیش‌بینی شامل مسائل غیرقابل پیش‌بینی طبیعی یا انسانی و سایر موارد فیزیکی که پیمانکار موقع اجرای کار با آنها مواجه می‌شود که از قبیل برخورد با آب‌های زیرزمینی و شرایط هیدرولوژیکی به استثنای شرایط آب و هوایی در کار ظاهر شود، پیمانکار با ارائه نامه به همراه مستندات لازم، در خصوص دو مورد زیر ادعای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی نماید:
افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
پرداخت هزینه‌های ناشی از این تاخیر به‌اضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.
شرایط غیر قابل پیش بینی
مسئولیت تاخیر در آزمایشات
بند ۴.۷ با عنوان آزمایش ها، در این بند تصریح شده است که چنانچه انجام آزمایش‌های کنترل کیفیت که بعد از اتمام هر قسمت کار باید توسط مشاور انجام شود تا امکان ادامه کار برای پیمانکار مهیا گردد با تاخیر مواجه گردد در اینصورت، پیمانکار با ارائه نامه به همراه مستندات لازم، در خصوص دو مورد زیر ادعای خود را تسلیم داشته و مشاور متعهد است که ظرف مدت معین به این ادعا رسیدگی نماید:
افزایش مدت قرارداد به خاطر اینگونه تاخیرات با توجه به ماده مربوط به افزایش زمان،
پرداخت هزینه‌های ناشی از این تاخیر به‌اضافه سود مفروض که باید به قیمت قرارداد اضافه شود.
آزمایش
تفاوت فاحش شرایط عمومی و فیدیک
نمونه‌های فوق فقط بخشی از حقوقی است که در کتاب قرمز فیدیک در جهت احقاق حق پیمانکار لحاظ شده و موارد بسیار بیشتری را نیز می‌توان به همین سیاق مشاهده نمود که:
در مقابل آن در شرایط عمومی پیمان قراردادهای عمرانی نه تنها این حقوق نادیده گرفته شده بلکه در پاره‌ای از موارد با درج یک عبارت، کل مسئولیت کارفرما و یا مشاور کارفرما را در خصوص انجام مطالعات قبل از ارجاع کار که بطور کلی خارج از مسئولیت‌های ذاتی پیمانکار قبل از عقد قرارداد است را به عهده پیمانکار گذاشته است.
یکی از بارزترین این بندها در شرایط عمومی پیمان، بند “ج” ماده ۱۶ فصل تاییدات و تعهدات پیمانکار است که طبق آن
“پیمانکار محل اجرای کار را دیده و بررسی کرده است و از وضعیت آب‌وهوا، بارندگی و امکان اجرای کار در فصل‌های مختلف سال، با توجه به آمار ۲۰ سال پیش از تاریخ ارائه پیشنهاد قیمت و در نظر گرفتن مدت اجرای کار، اطلاع یافته است”
و عموما چون در جای دیگری از شرایط عمومی پیمان برای شرایط فیزیکی و سطح آب زیرزمینی و امثال آن هیچگونه پیش بینی نشده است، همین بند به شرایط فیزیکی خاک و سطح آب زیرزمینی و امثال آن هیچگونه پیش‌بینی نشده است، همین بند به شرایط فیزیکی خاک و سطح آب زیر زمینی هم اطلاق می‌گردد.
شرایط غیر قابل پیش بینی
نهایتا در انتهای همین ماده با جمله زیر جلو هرگونه ادعای پیمانکار را از پیش کاملا مسدود کرده است:
“به هر حال، پیمانکار تایید می‌کند که هنگام تسلیم پیشنهاد، مطالعات کافی انجام داده و هیچ موردی باقی نمانده است که بعدا در مورد آن استناد به جهل خود نماید.”

ایجاد ظرفیت های لازم کاری

1395/12/10
13:00
امیرحسین ستوده بیدختی
 پروژه کاران عزیز، چه آنهایی که مدتهاست در این راه گام برمی دارید و چه آنانی که به تازگی به این جرگه پیوسته اید: اصل اساسی ظرف و مظروف را شناسایی کنیم و محترم بداریم. ظرفیت کاری یک پروژه فقط محدود به دانش فنی و توانایی اجرایی نمی گردد؛ ظرفیت های قراردادی، مالی و بانکی، تجاری و امور بین الملل، مدیریت نیروی انسانی، روحی و روانی، روابط عمومی و سازمانی همه در تعریف ظرفیت پذیرش کار توسط پروژه کاران نقش بسیار مهمی ایفا می نمایند. متأسفانه نمی توانم به هر یک از این عوامل مؤثر وزنی بدهم و لذا تعیین اینکه کدام مهمتر است اساساً برای من امکان پذیر نیست. تنها می دانم که برای انجام پروژه، و مهمتر از آن، جایگاهی که یک پروژه کار در پروژه خواهد داشت، این عوامل تأثیر به سزایی خواهند داشت. سازمانی که تنها دانش فنی و توانایی اجرای کار را داشته باشد و در جهات دیگر خود را توسعه نداده باشد نمی تواند به عنوان شریک مهم پروژه فعالیت نماید. این مطلب را به خصوص برای تازه واردان متذکر می شوم که توجه داشته باشند برای توسعه دادن و وزنه ای در بین بزرگان شدن می باید به این عوامل، به مجموعه آنها، توجه داشت. بهتر است با منابع مالی ارتباطات خوب برقرار نماییم، حتماً در تدوین قراردادها و مدیریت بر آنها از کادر ماهر بهره ببریم و روابط عمومی را با بودجه تعریف شده اداره کنیم. این عوامل در اینکه ما چه جایگاهی در عرصه بازار پروژه ها می توانیم داشته باشیم، به خصوص اگر به دنبال بازارهای فراملی هستیم، بسیار مهم خواهند بود. پیمانکار جزء می تواند کار را اجرا کند، پیمانکار اصلی می تواند کار را مدیریت کند، اما شرکت مادر می تواند در آنِ واحد حداکثر سود را در پروژه به دست آورده، اعتبار خود را ارتقا دهد.

 مهندسی و مدیریت ساخت  (ICEMA)  Construction Engineering Management



منادله!!!

1395/12/3
02:43
امیرحسین ستوده بیدختی
 چه خاطراتی که از منادله ها در جریان پروژه ها ندارم! نه اشتباه ننوشتم، منظورم دقیقاً منادله بود، هر چند که به گوش بسیاری، این واژه ای اشتباه است. در طی جلسات هدایتی پروژه وقتی طرفین روبروی هم قرار می گرفتند، به جای اینکه راجع به "آنچه که باید انجام می شده"، در مقابل "آنچه که انجام شده" (در اصطلاح پروژه کارها مقایسه بین Plan و Actual) صحبت کنند، راجع به "درد دل ها" بحث می کردند. برای همین جلسه ای که باید صرف بیان نظرات طرفین می گردید به جلسه ای پیرامون درد دل های طرفین تبدیل می شد. برای همین اسم این جلسات را منادله گذاشتیم؛ یعنی به جای "نظر" بهتر است از "دل" بگوییم. اصلاً مثل اینکه واقعاً ما تافته ای جدابافته هستیم، چرا که "منادله" را درک نمی کنیم و به سادگی گیچ می شویم؛ در حالی که این فرهنگ غالب در جامعه ما محسوب می شود. به هیچ عنوان مهم نیست که چه باید انجام می دادی، شاید هم هیچوقت نگفته باشی که چه می خواهی انجام دهی، اما تا می توانی درد دل کن، بدین ترتیب شنوندگان نسبت به موضع شما (این همه پرانتز، چون نمی شود یک راست به اصل مطلب بپردازیم، آخر اسم بردن از واژه "موضع" نیز به نوبه خود خیلی خنده دار است ) بیشتر احساس همدردی می کنند. چه بسا که در حین ابراز درد دل ها بسیاری از عقده ها نیز سر باز کنند و روح شنوندگان نیز آرام گیرد.
باز یادم می آید که گروهی از پیمانکاران علیه ما "ادعا" داشتند. هر چه به ایشان گوشزد می کردیم که ادعای شما باید تفاوت بین آنچه توافق کرده ایم با آنچه انجام داده ایم باشد، باز هم به سراغ مجموعه جفاهایی می رفتند که در طی پروژه بر سرشان آمده بود، آن هم جفاهایی که خود تشخیص می دادند. من این نگرش، یعنی مجالس منادله را، در دانشگاه دیدم، در پروژه ها دیدم، در جلسات خانوادگی دیدم، در جلسات مذاکره بین کاری دیدم، و چند شب پیش هم دیدم. مثل اینکه تئوری اندازه گیری (Measure Theory)، تلاش بشریت، من جمله دانشمندان ایرانی، برای اندازه گیری و مهندسیِ اقلام و اعمال، هیچ جایگاهی نزد امروز ایران ندارد. بخوانیم "وَ وَضَعَ المیزان" ولی بدون میزان، بدون خط کش، بدون Measure برای تحقیر یکدیگر از روش هایی استعانت بجوییم که در فرهنگ خود ما نیز قباحت دارد.
مناظره فرمول ساده ای دارد:

 مهندسی و مدیریت ساخت  (ICEMA)  Construction Engineering Management


    توافق چه بوده است؟
    عملکرد چه بوده است؟
    اختلاف توافق و عملکرد چقدر است؟
    روش آنالیز اختلاف کدام است؟

باور کنید که اجرای این روش نیازی به مدرک دکتری ندارد، مهندس هم باشید کافی است، اما حیف از اینکه مهندس و دکتر راضی به اجرای مناظره نمی شوند و روش های منادله را بیشتر می پسندند. 

نکاتی در مورد محاسبات مربوط به ادعاهای قراردادی

1395/10/2
22:27
امیرحسین ستوده بیدختی
نکاتی در مورد محاسبات مربوط به ادعاهای قراردادی

هزینه های مربوط به ادعاهای قراردادی را می توان به صورت زیر، دسته بندی نمود:

    هزینه های مربوط به تغییرات فنی در قرارداد
    هزینه های مربوط به کم کاری ها و اضافه کاری ها نسبت به قرارداد
    هزینه های مربوط به تعدیل ناشی از تأخیرات نسبت به قرارداد
    هزینه های مربوط به تعدیل های خاص ناشی از بروز شرایط ویژه در کشور، افزایش هزینه ها، افزایش نرخ ارز و غیره

با آنکه برای انجام محاسبات مربوط به هزینه های ادعاها قوائد، قوانین و بخشنامه هایی وجود دارد، اما مشکل اصلی در انجام و تحلیل محاسبات مربوطه، همواره عدم آگاهی از این قوانین و بخشنامه ها نیست. به اعتقاد نگارنده مقاله، مشکل مهمتر عدم وجود ساختار سازمانی منسجم و تفکر سیستمی و یکپارچه برای تحلیل و انجام محاسبات است.
در اینجا به اهم مواردی که در هنگام انجام محاسبات مربوط به ادعاها باید مد نظر قرارگیرد، اشاره می شود:

    تجزیه و تحلیل ادعای مطرح شده، در مقایسه با مفاد قرارداد، از جنبه های حقوقی، مدیریتی و فنی: عدم آگاهی از مفاد قرارداد، یک نقطه ضعف عمده در مذاکرات و تحلیل هزینه های مربوط به ادعاهاست. تذکر این نکته نیز ضروری است که در برخی از موارد، متون و پیوست های قراردادی، تمامی اتفاقات احتمالی در حین اجرای کار را پوشش نمی دهد.

    بررسی سایر حوزه های قرارداری یا جبهه های کاری متأثر از ادعای مطرح شده: مهم است که پیمانکار و کارفرما بدانند که ادعای مطرح شده، چه تأثیری بر سایر ارکان پروژه و یا حتی سازمان دارد. ممکن است نه تنها در سیاست انجام محاسبات، بلکه در مطرح کردن یا نکردن ادعا نیز مؤثر باشد!

 مهندسی و مدیریت ساخت  (ICEMA)  Construction Engineering Management


    تعیین مبانی مشخص برای انجام محاسبات مربوط به ادعا: لازم است طرفین قرارداد قبل از ورود به جزئیات محاسبات، درخصوص مبانی آن با یکدیگر به توافق برسند. یک نکته مهم آن است که طرفین قبول داشته باشند که تغییر جزء لاینفک پروژه هاست. بنابراین، توافق در مورد مبانی انجام محاسبات، بسیار حانز اهمیت می باشد.

مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر قرارداد

مدل سازی اطلاعات ساختمانمدیریت منابع انسانی
قراردادمدیریت دانش
موفقیتبرنامه ریزی
مدیریت پروژهتکنیک های خلاقیت
مدیریت ساختاستراتژی
چابکی در پروژهداستان مدیریتی
ساخت و ساز نابمدیران
مهندسی ارزشتصمیم گیری
مدیریت ریسک دفتر مدیریت پروژه
مدیریتبتن
رهبریمدیران پروژه
تکنیک های مدیریتی مهارت های مدیریتی
توسعه پایداراستاندارد PMBOK
کنترل پروژهآزمون pmp
سازمانمدیریت ساخت در شبکه های اجتماعی
مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر قرارداد,مدیریت ساخت ,مدیریت پروژه, مدیریت پروژه های ساخت, مدیریت پروژه و ساخت,مدل سازی اطلاعات ساختمان,مدیریت ساخت
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به مهندسی و مدیریت ساخت پروژه است. |طراحی و توسعه:امیرحسین ستوده بیدختی|