درحال مشاهده: مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر تاخیرات


ادعونی
اهدای خون
موسسه محک
اهداء عضو

ﻃﺮاﺣﻰ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎﺗﻰ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺗﺄﺧﯿﺮات ﭘﺮوژه

1399/01/6
19:07
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
ﭼﮑﯿﺪه: ﺑﺮاﺳــﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، ﭘﺮداﺧﺘــﻦ دﻗﯿﻖ ﺑــﻪ ﻣﻮﺿــﻮع ﺗﺄﺧﯿﺮات ﭘﺮوژه و ﻣﺤﺎﺳــﺒﻪ ﺳﻬﻢ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻃﺮف ﻫﺎى درﮔﯿﺮ در اﯾﺠﺎد ﺗﺄﺧﯿﺮات، ﻣﺴــﺘﻠﺰم ﺣﺴــﺎﺑﺪارى ﺑﺴــﯿﺎر ﺗﻔﺼﯿﻠﻰ و ﻧﮕﻬﺪارى داده ﻫﺎى ﻓﺮاوان اﺳــﺖ. ﻫﺮﭼﻪ در روﻧﺪ ﭘــﺮوژه اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺎﻣﻊ ﺗﺮى ﺛﺒﺖ ﺷــﻮد و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳــﻮاﺑﻖ ﭘﺮوژه ذﺧﯿﺮه ﺳﺎزى و ﺑﻪ روزآورى ﮔﺮدد، اﺣﺘﻤﺎل اﺳــﺘﺨﺮاج ﻋﻮاﻣــﻞ اﯾﺠﺎدﮐﻨﻨﺪه ﺗﺄﺧﯿﺮات در ﭘﺮوژه و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﯾﺎﺑﻰ آﻧﻬﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد.
در اﯾﻦ ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﻰ ﺳﯿﺴــﺘﻤﻰ ﺟﻬﺖ ﺷﻨﺎﺳــﺎﯾﻰ، ﻋﻠﺖ ﯾﺎﺑﻰ، ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﯾﺎﺑــﻰ و ﺗﺴــﻬﯿﻢ ﻣﺴــﺌﻮﻟﯿﺖ ﺗﺄﺧﯿــﺮات ﭘﺮداﺧﺘــﻪ ﺷــﺪه اﺳــﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺟﻬﺖ اﺟﺮاى ﻣﺆﺛﺮ ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎى ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺴﻬﯿﻢ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﺗﺄﺧﯿﺮات، ﺑﻪ ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه ﮐﺮدن آن اﻗﺪام ﺷﺪه اﺳﺖ.در ﻫﻤﯿــﻦ راﺳــﺘﺎ، اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺑﯿــﺎن ﮐﻠﯿﺎﺗﻰ درﺑﺎره ﺳﯿﺴــﺘﻢ ﻫﺎى اﻃﻼﻋﺎﺗﻰ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﭘﺮوژه، ﺗﻌﺎرﯾﻒ اوﻟﯿﻪ ﺗﺄﺧﯿﺮات، روﺷــﻬﺎى آﻧﺎﻟﯿﺰ ﺗﺄﺧﯿــﺮات و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﻫﺎى داده ﺗﺄﺧﯿــﺮات ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷــﺪه اﺳﺖ. در اداﻣﻪ، ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓــﻰ ﻣﺘﺪوﻟﻮژى ﺗﺤﻘﯿﻖ اﻗــﺪام ﮔﺮدﯾﺪه و ﺑــﺎ اراﺋﻪ ﯾــﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣــﻮردى، روش ﻫــﺎى ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺴــﻬﯿﻢ ﻣﺴــﺌﻮﻟﯿﺖ ﻫﺎى ﺗﺄﺧﯿﺮات، ﻣﻮرد ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﮐﺎرﺑﺮد دو روش آﻧﺎﻟﯿﺰ ﺑﺎزه ﻫﺎى روزاﻧــﻪ" و درﺻﻮرت ﻧﺒﻮد اﺻﻼح ﺷﺪه" در ﻃﺮاﺣﻰ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه ﺗﺴﻬﯿﻢ ﻣﺴــﺌﻮﻟﯿﺖ ﺗﺄﺧﯿﺮات، ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.
ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻣﺪل ﺟﺮﯾــﺎن داده ﻫﺎ، ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﻰ ﺳﯿﺴــﺘﻢ ﭘﯿﺸــﻨﻬﺎدى ﺟﻬــﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾــﺖ ﺗﺄﺧﯿﺮات، اﻗﺪام ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن، ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫــﺎى ﻻزم ﺟﻬــﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﺆﺛﺮ ﺗﺄﺧﯿﺮات، ﻣــﻮرد ﺗﺠﺰﯾــﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ واﻗﻊ ﮔﺮدﯾﺪه و ﺷــﺮح ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫــﺎ، ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎى داده ورودى و ﺧﺮوﺟــﻰ، ﻣﺨﺎزن داده و ﻣﺪل ارﺗﺒﺎط ﻣﻮﺟﻮدﯾﺖ ﻫﺎى ﺳﯿﺴــﺘﻢ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.
در ﻧﻬﺎﯾﺖ، ﻣﮑﺎﻧﯿﺰاﺳــﯿﻮن ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﺴﻬﯿﻢ ﻣﺴــﺌﻮﻟﯿﺖ ﻫــﺎى ﺗﺄﺧﯿﺮات ﺑــﺎ دو روش ﻣﻨﺘﺨــﺐ، ﺻــﻮرت ﮔﺮﻓﺘــﻪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎداﺗﻰ ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺬﮐﻮر اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.


ادامه مطلب ادامه مطلب

دلایل عمده بروز تاخیرات و ناکامی ها در طول اجرای پروژه

1396/10/1
10:14
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی

تاخیر در پروژه ها به دلیل پیچیدگی خاص آنها امری غیرقابل انکار است.

مطالعات انجام گرفته نشان می دهد که اغلب پروژه های بزرگ ساخت در دنیا با حدود بیش از ۵۰درصد افزایش زمان مواجه می شوند. همچنین به دلیل رابطه مستقیم میان زمان و هزینه اجرای پروژه، افزایش زمان اجرا اغلب منجر به افزایش هزینه ها می شود. بررسی علل تاخیر در پروژه های ساخت و اندیشیدن تدابیری در جهت کاهش آنها مسئله ای جدی است که در تمام دنیا مورد توجه قرار گرفته است.

از طرف دیگر در بسیاری از پروژه ها تسریع در بهره برداری پروژه از اهمیت زیادی برخوردار است و تاخیر در اتمام آن خسارات سنگینی به اهداف پروژه وارد می کند.

عوامل رایج در تاخیرات پروژه ها را می توان به دو دسته عوامل غیرقابل کنترل (غیرقابل برنامه ریزی) و قابل کنترل (قابل برنامه ریزی) (عوامل فنی) دسته بندی کرد و طبیعی است که شناخت عوامل فنی و قابل کنترل از اهمیت بیشتری برخوردار است.

در کشورهای مختلف بسته به مسائل اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، مدیریتی و… بعضی از دلایل تاخیرات از وزن و بروز بیشتر برخوردارند ولی خارج از این دسته بندی نمی باشند.

اکنون به بررسی هر کدام از این دلایل می پردازیم"

الف) عوامل غیر قابل کنترل (عوامل محیطی )

-عوامل طبیعی

حوادث قهریه (همچون سیل و زلزله )

آب و هوای نامناسب

صعب العبور بودن راه دسترسی به محل پروژه

آلاینده های محیطی

مشکلات زمین شناسی پیش بینی نشده

-عوامل سیاسی و اقتصادی

مسائل سیاسی

اعتصابات کارگری

مشکلات در صنعت یا اقتصاد کشور

تغییرات نظام بانکی و تضامین یا قوانین مربوطه

مشکلات مربوط به اقتصاد جهانی

عدم وجود منابع قرضه مناسب

کمبود مصالح اصلی مانند سیمان و آرماتور در کشور

تغییرات جهشی و ناگهانی قیمت مواد و مصالح

-عوامل اجتماعی و حقوقی

مشکلات اجتماعی

عدم انطباق ضوابط و آیین نامه ها با شرایط روز

معارضین (حقیقی و حقوقی)

تردد افراد و وسایل نقلیه از محل پروژه

ب) عوامل قابل کنترل (عوامل فنی): به دو دسته عوامل داخلی و خارجی تقسیم می شود.

عوامل داخلی

-عوامل مرتبط با برآوردهای نیروی انسانی و زمان

عدم تناسب نفرساعت برآورد شده با مجموعه فعالیت های تخصیص داده شده به آنها

تخصیص ناکافی نیروی انسانی برای فعالیت ها

عدم تطابق کیفیت نیروی کار با آنچه در برآوردها پیش بینی شده

عدم بررسی میزان حجم کاری برای نفرات کلیدی بخش های مهندسی

-عوامل مرتبط با نارسایی سیستم های اطلاع رسانی بخش های مهندسی

میزان و کیفیت اطلاع رسانی از جانب مدیرپروژه و بخش کنترل پروژه به تیم های مهندسی

میزان آشنایی و اشراف کارشناسان به فرآیند تولید مدارک و انتقال اطلاعات به بخش ها

نحوه ارتباطات موثر بین مهندسان پروژه با بخش های مهندسی

رعایت و توجه به توالی تولید مدارک و انجام فعالیت ها

-عوامل مرتبط با برنامه ریزی و مدیریت منابع انسانی

نحوه و مکانیزم توزیع نیروی انسانی در مقاطع زمانی مختلف پروژه ها

کمبود پرسنل متخصص در بخش های مهندسی

توان شرکت در جذب و حفظ نیروهای فعال و باتجربه

سیستم پرداخت پاداش در پروژه ها

سیستم تعیین حقوق و مزایا و سایر امکانات دیگر

-عوامل مرتبط با خطا و اشتباهات پرسنلی

تغییر در نفرات کلیدی پروژه

میزان دوباره کاری ها(Rework) توسط پرسنل بخش ها به دلایلی چون عدم دقت کارشناسان سایر بخش ها

عدم تناسب مسئولیت ها و توانایی های افراد با موقعیت های شغلی واگذار شده به آنان

استفاده از نیروهای کم سابقه در موقعیت های حساس پروژه

آشنایی کم کارشناسان یا بی دقتی آنان نسبت به تولید مدارک و انتقال اطلاعات به عوامل دخیل در پروژه

عدم وجود روحیه اقتصادی و احساس وظیفه در پرسنل

عدم هماهنگی کافی بین پرسنل ستادی و عمالیاتی

-عوامل مرتبط با مدیریت شرکت

عملکرد و تصمیم گیری مدیران پروژه و مدیران بخش ها در راستای اقدامت پشگیرانه

میزان ارائه خط مشی مناسب و پیوسته به بخش های مهندسی و کنترل پروژه از جانب بخش ها

تغییر مکرر مدیر کارگاه

عدم استفاده از روش اجرا و کنترل پروژه مناسب

-عوامل خارجی

عوامل مرتبط با کارفرمایان

تغییر نیازهای کارفرما به دلیل تغییرات

تاخیرات کارفرما در تخصیص منابع

کم کاری کارفرما در صدور تاییدات و مصوبات و اجرای تعهدات قراردادی

تغییر شرایط کارگاهی از جانب کارفرما

تاخیر در تامین مصالح و ماشین آلات مورد تعهد

تاخیر در آزادسازی و رفع معارض

عدم حضور نماینده

عدم توجه به نظرات کارشناسی مشاور

تاخیردرپرداخت پیش پرداخت

-عوامل مرتبط با مشاوران

تاخیر در ابلاغ نقشه ها

تغییرات مکرر نقشه ها

تاخیر در تایید صورتجلسات

تاخیر در تایید صورت وضعیت ها

عدم تایید به موقع پرداخت حق و حقوق پیمانکار

عدم وجود مطالعات ژئوتکنیکی کافی و مناسب و واقعی نبودن پیش بینی احجام پروژه

غیر فنی بودن دستگاه نظارت

تاخیر در ابلاغ دستور کارها

-عوامل مرتبط با سازندگان



ادامه مطلب ادامه مطلب

محاسبه تفاضل تاریخ آخرین صورت وضعیت و دریافت اولین پیش پرداخت؟؟؟

1396/06/9
07:24
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
محاسبه تفاضل تاریخ آخرین صورت وضعیت و دریافت اولین پیش پرداخت؟؟؟ 
احتمالا اگه با بخشنامه های محاسبه تاخیرات مالی آشنایی نداشته باشید عنوان این مطلب یکم براتون گیج کننده باشه ولی خب تو بخشنامه 5090 یه فرمولی وجود داره در مورد محاسبه تاخیر در پرداخت قسط دوم و سوم پیش پرداخت که بعضی اوقات وقتی قسط اول تو چند مرحله توسط کارفرما پرداخت میشه مشکل سازه، حالا میخوام برای اینکه نحوه محاسبه تفاضل تاریخ آخرین صورت وضعیت و دریافت اولین پیش پرداخت رو در این شرایط خاص توضیح بدم از یه سئوال کمک بگیرم و بعد چند نکته تکمیلی رو هم در پایان بگم. 
سوال) در صورتیکه قسط اول پیش پرداخت در سه مرحله پرداخت شده باشه تکلیف تفاضل تاریخ ارسال آخرین صورت وضعیت و دریافت اولین پیش پرداخت چی میشه؟ آیا باید تاریخ پرداخت مرحله اول را در نظر بگیریم و یا مرحله آخر رو؟
پاسخ : خیر هیچکدام، باید سعی کنید با میانگین گیری وزنی و بر اساس میزان مبالغ پرداختی کارفرما تاریخ متوسط پرداخت را بدست آورید و آن را مبنای محاسبه تاخیرات قرار دهید.
تو سناریوی زیر قصد دارم نحوه محاسبه میانگین گیری وزنی را توضیح بدم:
سناریو: فرض کنید مبلغ قسط اول 1500 واحد پولی بوده است و طی سه مرحله به شکل زیر به پیمانکار با مبالغ متفاوت توسط کارفرما پرداخت شده است، حال چطور باید با میانگین وزنی تاریخ پرداخت قسط اول را بدست آورد؟
تاریخ پرداخت قسط اول طبق پیمان: 06/02/96
تاریخ پرداخت مرحله اول: 01/03/96 به مبلغ 750 واحد پولی (50% کل مبلغ) که 24 روز تاخیر دارد.
تاریخ پرداخت مرحله دوم: 15/03/96 به مبلغ 250 واحد پولی (17% کل مبلغ) که 38 روز تاخیر دارد.
تاریخ پرداخت مرحله سوم: 28/03/96 به مبلغ 500 واحد پولی (33% کل مبلغ) که 51 روز تاخیر دارد.

 (50%*24+17%*38+33%*51)=35+96/02/06=96/03/12
با توجه به فرمول فوق که بصورت میانگین گیری وزنی انجام شده است مشخص گردید که کل پول با 35 روز تاخیر در تاریخ 12/03/96 پرداخت شده است و باید برای تفاضل تاریخ ارسال صورت وضعیت ارسالی و تاریخ دریافت اولین پیش پرداخت این تاریخ را در نظر گرفت.
نکته اول: توجه کنید که در طرف اول کسر منظور از کارکرد آخرین صورت وضعیت قبل از تسلیم ضمانت نامه، مبلغ تجمعی تایید شده کارفرما می باشد نه مبلغ دوره ای کارکرد.
نکته دوم : توجه کنید که در مخرج کسر اول منظور از تفاضل تاریخ ارسال آخرین صورت وضعیت تاریخ نامه پیمانکار می باشد و منظور از تاریخ دریافت اولین پیش پرداخت تاریخ واقعی پرداخت می باشد نه تاریخ پرداخت طبق پیمان


ادامه مطلب ادامه مطلب

تاخیرات در پروژه های ساخت

1396/02/6
17:34
امیرحسین ستوده بیدختی امیرحسین ستوده بیدختی
تعریف تاخیرات
تاخیر، عمل یا رویدادی است که زمان مورد اشاره در قرارداد برای انجام عملی خاصی را طولانی تر کند. به‌طور کلی تاخیرات ناشی از علل مختلفی هستند که از عملکرد گروه‌های درگیر پروژه ایجاد می شوند. موفقیت پروژه رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده تعریف می‌شود. در یک پروژه موفق، اجرای فنی پروژه به خوبی صورت گرفته، زمان‌بندی حفظ شده و هزینه های بودجه بندی شده نیز حفظ شده‌اند (امامی زاده، ۱۳۸۳).


تاخیرات چرا؟
دلایل تأخیر در کشورهای مختلف می‌تواند به دلایل زیادی متفاوت باشد ازجمله تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی، نوع قرارداد و روش ساخت، مسائل سیاسی و قوانین دولتی، شرایط زمین‌شناختی و آب‌وهوایی و… اما برخی از علل مانند کمبود نیروی انسانی و مصالح، مشکلات مالی و ضعف در مدیریت در میان کشورها مشترک بوده و لذا حل‌وفصل این مشکلات دغدغه‌ای عمومی است (وطن‌خواه ۱۳۸۳).

مقاله مرتبط: زمان‌بندی پروژه

تاخیر، که تهش دعوا میشه
دعاوی تاخیر یکی از متداول‌ترین دعاوی ساخت است. ازاین‌رو صنعت ساخت نیازمند روش‌های قابل‌اعتماد و مؤثری به‌منظور آنالیز علل و اثراتتأخیرات هم‌زمان است. توافق زمان پروژه‌های ساخت بین کارفرما و پیمانکار از بندهای مهم قراردادهای عمرانی است. به‌منظور اطمینان، از حصول چنین توافقی، پیمانکار ملزم به ارائه برنامه زمان‌بندی اولیه است که در دوران ساخت پروژه اجرا گردیده و با در نظر گرفتن شرایط به‌روز می‌شود. این برنامه زمان‌بندی اولیه با پیشرفت کار و مواجهه با حوادث غیرقابل‌پیش‌بینی احتیاج به بازنگری دارد.

مقاله مرتبط: تعریف ادعا

 تقسیم‌بندی تاخیرات بر مبنای منشأ ایجاد
بروز تأخیر در پروژه‌ها به عوامل متعددی بازمی‌گردد و هر یک از عوامل متصدی (کارفرما، مشاور، پیمانکار) در بروز تأخیر و میزان اثرگذاری آن دخیل هستند که با توجه به نقش هریک و اثرگذاری آن مقدار تاخیر به وجود آمده و خسارات ناشی از آن و تحمیل‌شده به سایر اولیای امور پروژه محاسبه و قابل پرداخت است. تاخیر در پروژه‌ها به دلیل پیچیدگی خاص آن‌ها امری غیرقابل‌انکار است. (جی سوویس، ۲۰۰۸)

تاخیرات در طرح‌ها را می‌توان بر مبنای معیارهایی مانند منبع ایجاد، قابلیت جبران‌پذیری و زمان رخداد آن‌ها تقسیم‌بندی و تفکیک نمود. (تروهید، ۱۳۸۳) در شکل -۱ تقسیم‌بندی تا خیرات بر اساس منبع بروز، قابلیت و میزان جبران‌پذیری تاخیر به وجود آمده آورده شده است.


شکل ۱- تقسیم‌بندی تأخیرات بر اساس منشأ بروز
در ادامه به برخی از دلایل بروز تاخیر در پروژه که مرتبط به هریک از متصدیان پروژه است اشاره می‌گردد.

تاخیرات مرتبط با کارفرما:
بخشی از دلایل بروز تأخیرات مرتبط با کارفرما را می‌توان به‌صورت زیر برشمرد:

تغییر نیازهای کارفرما به دلیل تغییر دستور کار،
تاخیرات کارفرما در تخصیص منابع،
کم‌کاری کارفرما در صدور تاییدات و مصوبات و اجرای تعهدات قراردادی،
تغییر شرایط کارگاهی از جانب کارفرما،
تاخیر در تأمین مصالح و ماشین‌آلات مورد تعهد،
تاخیر در آزادسازی و رفع معارضی،
عدم حضور نماینده،
عدم توجه به نظرات کارشناسی مشاور،
تاخیر در پرداخت پیش‌پرداخت.
مقاله مرتبط: کلیم را از کجا شروع کنیم؟

تاخیرات مرتبط با مشاوران:
عوامل زیر را می‌توان به‌عنوان بخشی از دلایل بروز تاخیر مرتبط با مشاوران بیان نمود:

تاخیر در ابلاغ نقشه‌ها،
تغییرات مکرر نقشه‌ها،
تاخیر در تائید صورت‌جلسات،
تاخیر در تائید صورت‌وضعیت‌ها،
عدم تائید به‌موقع پرداخت حق‌وحقوق پیمانکار،
عدم وجود مطالعات ژئوتکنیکی کافی و مناسب و واقعی نبودن پیش‌بینی احجام پروژه،
غیر فنی بودن دستگاه نظارت،
تاخیر در ابلاغ دستور کاره
مقاله مرتبط: انواع دعاوی در پروژه‌های ساخت


تاخیرات مرتبط با پیمانکاران:
دلایل زیر بخشی از عوامل بروز تأخیر مرتبط با پیمانکاران می‌باشند:

مشکلات مالی،
مسائل ناشی از سوء مدیریت،
موجود نبودن مواد اولیه،
برنامه‌ریزی و زمان‌بندی نامناسب،
ضعف در مدیریت تجهیزات،
کمبود نیروی انسانی ماهر.
عوامل دیگری نظیر شرایط

دشوار آب‌وهوایی،
قوه قهریه (همچون سیل و زلزله)،
و عوامل طبیعی (آب‌وهوای نامناسب)،
آلاینده‌های محیطی،
مشکلات زمین‌شناسی پیش‌بینی‌نشده،
مسائل سیاسی،
مشکلات در صنعت یا اقتصاد کشور،
تغییرات جهشی و ناگهانی قیمت مواد و مصالح و …
نیز به‌عنوان دلایلی در ایجاد تاخیر وجود دارند که از آن‌ها به‌عنوان دلایل عوامل غیرقابل‌کنترل (عوامل محیطی) یاد می‌شود و تقریباً از ید کنترل طرفین خارج است. (مانسی، ۲۰۰۷)


انواع تاخیر
همان‌طور که بیان شد در بروز تأخیرات دلایل و علت‌های گوناگونی وجود دارند که به یکی از عوامل مرتبط با پروژه و یا همه آن‌ها بازمی‌گردد. ازاین‌رو تاخیرات را می‌توان در قالب و چارچوب‌هایی تقسیم‌بندی نمود و میزان تأثیر و نقش‌های عوامل مرتبط با پروژه را موردبررسی قرارداد. تاخیرات به وجود آمده در پروژه را بر مبنای قابل‌قبول بودن و غیرقابل‌قبول بودن نیز می‌توان تقسیم‌بندی نمود که می‌توان آن را به‌صورت شکل -۲ نشان داد.


شکل ۲- تقسیم‌بندی تأخیرات بر مبنای مجاز و غیرمجاز بودن
در تعریف کلی تاخیرات پروژه، تفاضل زمان پایان واقعی و پایان قراردادی پروژه بوده و تاخیرات برابر مجموع تاخیرات مجاز و تاخیرات غیرمجاز است.

تاخیرات غیرمجاز نیز، تاخیرات ناشی از قصور پیمانکار است و تاخیرات مجاز هم تاخیرات ناشی از قصور کارفرما است. تسهیم تاخیرات مجاز و غیرمجاز هم در خلال پروژه و هم در پایان پروژه اهمیت دارد. ازآنجاکه پیشرفت پروژه در حین اجرا همیشه با توجه به برنامه پروژه محاسبه‌شده و با مبنای برنامه زمان‌بندی قیاس می‌شود و معیار تسریع و تاخیر پیمانکار از برنامه زمان‌بندی است، دقیق و معتبر بودن این مبنا اهمیت ویژه‌ای دارد.

تسهیم تاخیرات و اعمال تأثیر تاخیر مجاز در برنامه موجب اصلاح مبنای محاسبه پیشرفت خواهد شد. هم پیمانکار و هم کارفرما بایستی تلاش کنند که برای کلیه موارد، مستندات لازم و کافی را فراهم کنند تا در مواقع لزوم بتوانند از خواسته‌های خود دفاع کنند. (ترو هید، ۱۳۸۳)


تاخیرات غیرمجاز:
تاخیری که پیمانکار مسئول پاسخگویی به آن است مانند توان پایین مدیریت عملیات اجرایی و عدم هماهنگی میان اجزای کار را غیرقابل‌اغماض (غیرمجاز) گویند. پیمانکار برای این‌گونه تاخیرات، نمی‌تواند زمان اضافی را درخواست کند. در چهارچوب قرارداد فی‌مابین موظف است نسبت به جبران این تاخیرات (به لحاظ زمانی و مالی) اقدام نماید. (همان)

تاخیرات مجاز – غیرقابل‌جبران[۱]:
این تاخیرات به سبب و درنتیجه فاکتورها و عواملی خارج از کنترل کارفرما و پیمانکار به وجود آمده است. تاخیری که نه پیمانکار و نه کارفرما پاسخگو نباشد غیرقابل‌جبران نامیده می‌شود که در بخشهای قبلی به آن‌ها اشاره شد. بلایای طبیعی و نامساعد بودن آب‌وهوا نمونه این تاخیرات هستند. (رضازاده، ۱۳۸۴)

تاخیرات مجاز – قابل جبران[۲]:
دسته دیگر از تاخیرات، قابل جبران (مجاز) هستند که بنا بر دلایل توضیحات داده‌شده در بخش‌های قبلی در آن‌ها کارفرما دلیل اصلی تاخیر است. نمونه این تاخیرات تغییر در دامنه محدوده کار است؛ و در این بخش نیز با توجه به اسناد مدارک پروژه و در چهارچوب قرارداد فی‌مابین ضررها و خسارات پیمانکار محاسبه و کارفرما موظف به پرداخت آن است. به‌طورکلی تاخیرات غیرمجاز از کسر تاخیرات مجاز از کل تاخیرات به دست می‌آید و آنچه محل بحث میان کارفرما و پیمانکار است میزان و تأثیر تاخیرات مجاز در برنامه زمان‌بندی است. (همان)

 طبقه‌بندی تاخیرات مجاز:

برای محاسبه تاخیرات عملیات اجرایی باید علل و عوامل مؤثر بایستی طبقه‌بندی‌شده و تاخیرات محاسبه گردد. تاخیرات مجاز را می‌توان برحسب نوع به گروه‌های مختلفی تقسیم نمود مانند:

افزایش احجام کارهای موجود در برنامه زمان‌بندی، مانند افزایش حجم خاک‌برداری یا خاک‌ریزی،
افزایش فعالیت‌های جدید به برنامه، مانند اضافه شدن فضای جدید به فضاهای قبلی پروژه،
تاخیر در ابلاغ نقشه‌ها و تعیین تکلیف دیتیلهای اجرایی از جانب کارفرما،
تأمین نشدن پیش‌نیازهایی که بر عهده کارفرما است. (وون سون، ۲۰۰۸)
تاخیرهای مجاز را برحسب زمان بروز تاخیر می‌توان به گروه‌های زیر تقسیم کرد:

تاخیرهایی که تاریخ تأثیرشان مستقل از زمان وقوع آن‌هاست؛ مانند افزایش احجام. تأثیر این‌گونه تاخیرات در آخرین برنامه زمان‌بندی مبنا ملاحظه می‌شود؛ به‌طور مثال به نسبت افزایش حجم کار، زمان افزایش پیدا می‌کند.

تاخیراتی که تاریخ تأثیرشان وابسته به زمان وقوع آن‌هاست؛ مانند تغییر نقشه‌های اجرایی تأثیر این‌گونه تاخیرات با توجه به واقعیت اجرا ملاحظه می‌شود. به‌طور مثال شرایط نامناسب جوی با توجه به اینکه کار در کدام مرحله اجرا است ممکن است جزو تاخیرات مجاز یا غیرمجاز در نظر گرفته شود. مثال دیگر تاخیر در تعیین تکلیف دیتیلهای اجرایی است که هم‌اکنون استعلام شده، زمان تاخیر جواب کارفرما از زمان استعلام پیمانکار (با احتساب فرجه زمانی پاسخ) محاسبه می‌شود. (برای ماه، ۲۰۰۸)

مقاله مرتبط: تعهدات پیمانکار در شرایط عمومی پیمان و فیدیک قرمز

دلایل بروز تاخیرات مجاز – قابل جبران
در اینجا به پاره‌ای از دلایل که سبب بروز تاخیرات مجاز می‌گردند اشاره‌شده و راجع به چگونگی ادعای پیمانکار درباره آن توضیحی گذرا داده می‌شود.

دستورات تغییر و انجام کارهای اضافی:
از موارد اجتناب‌ناپذیر اجرای پروژه‌ها، اعمال تغییرات در مشخصات فنی و دستور تغییر در اجرای کارها به دلایل مختلف است. ازجمله این نوع تغییرات الزامی که در حین اجرای قرارداد احتمالاً موجب طرح ادعا از جانب پیمانکاران خواهد شد، می‌توان به:

تغییرات دستوری طبق نظر کارفرما،
تغییرات به دلایل اجرایی و گریزناپذیر،
اشکال یا نقص در مشخصات فنی و برنامه‌ها،
ابهام در مشخصات فنی،
تغییر در عملیات اجرایی به دلیل عدم امکان اجرای یک کار خاص،
نبود شفافیت در تصمیمات و اقدامات اجرایی قبلی یا در جریان کارفرما
اشاره نمود. هر یک از موارد پیش‌گفته یا مشابه آن ممکن موجب و علت طرح ادعا از طرف پیمانکار شود. این موارد ادعا غیر از اختیار کارهای اضافی است که در قالب قانون (اختیار در کاهش و یا افزایش ۲۵ درصد مبلغ قرارداد) و یا توافقات قراردادی به پیمانکار ابلاغ می‌شود (وطن‌خواه ۱۳۸۲).

شرایط فیزیکی نامناسب:

مقاله مرتبط:بررسی مقایسه ای شرایط عمومی پیمان بین المللی فیدیک و شرایط عمومی پیمان ایران

در طول اجرای پروژه در بعضی موارد شرایطی به وجود می‌آید که پیشرفت پروژه را دچار وقفه با توقف می‌کند. در این حالت اگر زمان وقفه یا توقف برای کل کار یا بخشی از آن باشد، این امر برای پیمانکار هزینه اضافی و پیش‌بینی‌نشده ایجاد می‌کند. علت توقف کار ممکن است شرایط پیش‌بینی‌نشده و خارج از اختیار پیمانکار مانند قطع برق و یا سوخت به مدت طولانی و یا تداوم شرایط خاص و نامناسب جوی باشد که در برنامه زمان‌بندی پروژه قابل پیش‌بینی نباشد.

تغییرات جهشی و ناگهانی قیمت مواد و مصالح و سایر منابع:
در سال‌های اخیر قیمت بعضی مواد و مصالح، به علل مرتبط با شرایط اقتصادی و سیاسی جهانی و یا به علت شرایط اقتصادی داخلی، افزایش و جهش ناگهانی پیداکرده است. نظر به اینکه در بعضی موارد بین ارائه پیشنهاد مناقصه به کارفرما تا عقد قرارداد و اجرای پروژه فاصله طولانی به وجود می‌آید و اگر در این فاصله قیمت مواد، مصالح و کالاهای موردنیاز پروژه، تغییرات شدید کند یا تغییر تعرفه گمرکی کالاهای وارداتی که قابل پیش‌بینی نباشد، این موارد موجب طرح ادعای ضرر و زیان از جانب پیمانکاران می‌شود. (رضازاده، ۱۳۸۴)

[۱] Non-EXCUSABLEDELAYS

[۲] EXCUSABLE DELAYS


ادامه مطلب ادامه مطلب

مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر تاخیرات

مهندسی و مدیریت ساخت پروژه - مطالب ابر تاخیرات,مدیریت ساخت ,مدیریت پروژه, مدیریت پروژه های ساخت, مدیریت پروژه و ساخت,مدل سازی اطلاعات ساختمان,مدیریت ساخت
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به مهندسی و مدیریت ساخت پروژه است. |طراحی و توسعه:امیرحسین ستوده بیدختی|
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic